ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್

ನಿಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬದುಕು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿವೆ ವಜ್ರದಂತ ಕಠಿಣ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ರಹಸ್ಯಗಳು!

ನಿಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬದುಕು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿವೆ ವಜ್ರದಂತ ಕಠಿಣ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ರಹಸ್ಯಗಳು!

ನಿಜವಾದ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಗುಣಗಳೆಂದರೆ "ಉದ್ದ" (Length) ಮತ್ತು "ಎಂಟ್ರೋಪಿ" (Entropy) ಅಥವಾ ಗೋಜಲುತನ. ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಕನಿಷ್ಠ 12 ರಿಂದ 15 ಅಕ್ಷರಗಳಿರಬೇಕು. ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಎಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡಲು ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 

ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ನಾವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೂ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಜೇಡರ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುತ್ತೇವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ನೋಡುವುದು, ಆಫೀಸ್ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಜಿಮೇಲ್ ಬಳಸುವುದು, ಮನರಂಜನೆಗೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಅಥವಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಜಾಲಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹಸಿವಾದರೆ ಸ್ವಿಗ್ಗಿ ಅಥವಾ ಜೊಮ್ಯಾಟೊದಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಮಗೆ ಒಂದು ಕೀಲಿ ಕೈ ಬೇಕು, ಅದೇ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್. ನಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಖಾಸಗಿಯಾದ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಈ 'ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್' ಎಂಬ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪದದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿವೆ. ಆದರೆ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹಾಕುವ ಬೀಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕಾರಿನ ಕೀಲಿ ಕೈಗೆ ಕೊಡುವಷ್ಟು ಮಹತ್ವವನ್ನು, ನಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹಾಕುವ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ದುಬಾರಿ ಐಫೋನ್ ಬಳಸಿದರೂ, ಅಥವಾ ಎಷ್ಟೇ ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಆದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಭದ್ರತೆಯೂ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸೈಬರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಸುವ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಘಾತಕಾರಿ ಸತ್ಯ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಎಂದರೆ "123456" ಅಥವಾ ಕೇವಲ "password" ಎಂಬ ಪದ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಮಗೇ ತಿಳಿಯದಂತೆ ತಮ್ಮ ಮಗುವಿನ ಹೆಸರು, ಹೆಂಡತಿಯ ಹೆಸರು, ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕವನ್ನೇ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಆಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "Ramesh1990", "iloveyou" ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ನಂಬರ್. ನಾವು ಇಂತಹ ಸರಳ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸೋಮಾರಿತನ ಮತ್ತು ಮರೆತುಹೋಗುವ ಭಯ. ಆದರೆ ನೆನಪಿಡಿ, ನೀವು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರೋ, ಅಷ್ಟೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಳ್ಳರು ಅದನ್ನು ಊಹಿಸಬಲ್ಲರು. ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳು ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಊಹಿಸಲು ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳಂತೆ ಕುಳಿತು ಆಲೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರವಾದಿಗಳಂತೆ ಮಾಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ "ಬ್ರೂಟ್ ಫೋರ್ಸ್ ಅಟ್ಯಾಕ್" (Brute Force Attack) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಕರ್ ಸ್ವತಃ ಕುಳಿತು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಟೈಪ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅವರು ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಅಥವಾ ಬಾಟ್ (Bot) ಅನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (Combinations) ಟ್ರೈ ಮಾಡಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎ ಇಂದ ಝಡ್ ವರೆಗಿನ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು 0 ಇಂದ 9 ರವರೆಗಿನ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅದು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಕೇವಲ 8 ಅಕ್ಷರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡಲು ಇಂದಿನ ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡ್ ಕೂಡ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ತೆಗೆಯುವುದರೊಳಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಕರ್ ನ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಇಮೇಲ್ ಐಡಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಿಮೇಲ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಕಳ್ಳರ ಪಾಲಾದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ, ನಿಮ್ಮ ಫೋಟೋಗಳು, ನಿಮ್ಮ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಚಾಟ್‌ಗಳು, ನಿಮ್ಮ ಆಫೀಸ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಕೈವಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ಫರ್ಗಾಟ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್" (Forgot Password) ಕೊಟ್ಟರೆ, ರಿಸೆಟ್ ಲಿಂಕ್ ಬರುವುದು ಇದೇ ಇಮೇಲ್‌ಗೆ. ಅಂದರೆ ಹ್ಯಾಕರ್ ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅವನು ನಿಮ್ಮ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಅಮೆಜಾನ್, ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಎಲ್ಲದರ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಬದಲಾಯಿಸಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಬರುವ ಓಟಿಪಿ (OTP) ಕೂಡ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಇಮೇಲ್‌ಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಗ ನಿಮ್ಮ ಕಷ್ಟದ ಹಣ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೀವು ಏನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತೀರಿ.

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಆಳವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಇನ್ನೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲೇಬೇಕು. ಅದನ್ನೇ "ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ರೀ-ಯೂಸ್" (Password Reuse) ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಳಸುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಿತಿ ಇದೆ, ನಮಗೆ ಹತ್ತಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಾವು ಈ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "Bangalore@123" ಎಂಬ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನೇ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಗೂ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ, ಜಿಮೇಲ್ ಗೂ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಗೂ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ, ಕೊನೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೂ ಅದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ನಿರ್ಧಾರ. ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡೋಣ. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬೀಗದ ಕೀ, ನಿಮ್ಮ ಕಾರಿನ ಕೀ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ಕೀ - ಈ ಮೂರೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

ಯಾವುದಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಕಳ್ಳನಿಗೆ ಆ ಒಂದು ಕೀ ಸಿಕ್ಕರೆ ಸಾಕು, ಅವನು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗಬಹುದು, ಕಾರು ಕದಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ಕೂಡ ಓಪನ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೀವು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಫುಡ್ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುವ ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಜಿಮ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಗಿನ್ ಆಗಿರುತ್ತೀರಿ. ಆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಹ್ಯಾಕ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಬಳಸಿದ ಇಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು "ಕ್ರೆಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಸ್ಟಫಿಂಗ್" (Credential Stuffing) ಎಂಬ ವಿಧಾನ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಆ ಜಿಮ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಅದೇ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿಮ್ಮ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್, ಅಮೆಜಾನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಓಪನ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಒಂದೇ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಒಂದೇ ಏಟಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಾಗಿಲುಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಾತೆಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಇರಲೇಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮ.

ಹಾಗಾದರೆ ನಿಜವಾದ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅಂದರೆ ಏನು? ಎಷ್ಟೋ ಜನ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ, ನಂಬರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೆಷಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ (@#$) ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು ಅದು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಎಂದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "India@2025" ಅಥವಾ "P@ssword1". ಇದು ನೋಡಲು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನೀವು ಅಂದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳು ಬಳಸುವ "ಡಿಕ್ಷನರಿ ಅಟ್ಯಾಕ್" (Dictionary Attack) ಎಂಬ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳು ಮೊದಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಹೇಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಯಾವೆಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನೀವು 'a' ಬದಲು '@' ಬಳಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಅದು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿಜವಾದ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಗುಣಗಳೆಂದರೆ "ಉದ್ದ" (Length) ಮತ್ತು "ಎಂಟ್ರೋಪಿ" (Entropy) ಅಥವಾ ಗೋಜಲುತನ. ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಕನಿಷ್ಠ 12 ರಿಂದ 15 ಅಕ್ಷರಗಳಿರಬೇಕು. ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಎಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡಲು ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಅದು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ರಾಂಡಮ್ ಆಗಿರಬೇಕು. ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲೇಬಾರದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "Purple-Elephant-Dance-Guitar-99". ಇದನ್ನು "ಪಾಸ್‌ಫ್ರೇಸ್" (Passphrase) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭ (ಒಂದು ಚಿತ್ರದಂತೆ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಆನೆ ಗಿಟಾರ್ ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು), ಆದರೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೆ ಇದನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ, ಉದ್ದನೆಯ, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತು. ನಾವು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ ಎಂದರೆ, ಆ ಡೈರಿ ಕಳೆದುಹೋದರೆ? ಅಥವಾ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾರ ಕೈಗಾದರೂ ಸಿಕ್ಕರೆ? ಮೊಬೈಲ್ ನೋಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿದರೆ ಫೋನ್ ಹ್ಯಾಕ್ ಆದಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದಿಗ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದೇವರಂತೆ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವುದು "ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್" (Password Manager). ಇದು ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇರಲೇಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸಾಧನ.

ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಿಜೋರಿ ಅಥವಾ ಭದ್ರವಾದ ಲಾಕರ್ ಇದ್ದಂತೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ನೂರಾರು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು, ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಆ ಗೋಜಲು ಕೋಡ್ ಗಳನ್ನು, ಈ ಆಪ್ ಒಳಗೆ ಹಾಕಿ ಸೇವ್ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ. ಈ ಲಾಕರ್ ತೆರೆಯಲು ನಿಮಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೀ ಬೇಕು. ಅದನ್ನೇ "ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್" (Master Password) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ನೀವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನೂರಾರು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು, ಉಳಿದಿದ್ದನ್ನು ಈ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ನೀವು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಲಾಗಿನ್ ಪೇಜ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ಬಂದು ಯೂಸರ್ ನೇಮ್ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ (Auto-fill). ನಿಮಗೆ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ನೆನಪಿರಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೀವು ಹೊಸದಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಕೌಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಮಾಡುವಾಗ, ನೀವೇ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಯೋಚಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಈ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ತಾನೇ ಒಂದು ಭಯಂಕರವಾದ, ಯಾರೂ ಊಹಿಸಲಾಗದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ (Password Generator). ಉದಾಹರಣೆಗೆ "7fG&9hL#2mQz^5k". ಇಂತಹ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಅನೇಕರಿಗೆ ಒಂದು ಸಹಜವಾದ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಭಯ ಬರುತ್ತದೆ. ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಆಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತವೇ? ಆ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಕಂಪನಿಯವರೇ ನನ್ನ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ನೋಡಿದರೆ? ಅಥವಾ ಆ ಆಪ್ ಹ್ಯಾಕ್ ಆದರೆ ನನ್ನ ಕಥೆ ಏನು? ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾವು "ಜೀರೋ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್" (Zero Knowledge Architecture) ಎಂಬ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉತ್ತಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ Bitwarden ಅಥವಾ 1Password) ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಅಂದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಡೇಟಾವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರ್ವರ್ ಗೆ ಕಳಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲೇ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ (Encryption) ಮಾಡಿ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ತೆರೆಯುವ ಕೀ (ನಿಮ್ಮ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್) ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಆ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಕಂಪನಿಯ ಸಿಇಒ ಅಂದುಕೊಂಡರೂ ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳು ಅವರ ಸರ್ವರ್ ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದರೂ, ಕಳ್ಳರಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ಕೇವಲ ಗೋಜಲು ಗೋಜಲಾದ ಕೋಡ್ ಗಳೇ ಹೊರತು ನಿಮ್ಮ ಒರಿಜಿನಲ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಥವಾ ಎಕ್ಸೆಲ್ ಶೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಬಳಸುವುದು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ.

ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವಿದೆ, ಅದುವೇ "ಫಿಶಿಂಗ್" (Phishing) ನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ. ನಾವು ಹಿಂದಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಂತೆ, ನಕಲಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಗಳು ನೋಡಲು ಅಸಲಿ ತರಹವೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ತರಹವೇ ಕಾಣುವ ನಕಲಿ ಪೇಜ್ ಗೆ ನೀವು ಹೋದರೆ, ಮನುಷ್ಯರಾದ ನಾವು ಯಾಮಾರಬಹುದು ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಟೈಪ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಯಾಮಾರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ನ ಯುಆರ್ಎಲ್ (URL) ಚೆಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಸಲಿ facebook.com ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಅಲ್ಲಿ ಆಟೋ-ಫಿಲ್ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. "ಇದು ಅಸಲಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಅಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರುತ್ತದೆ. ಆಗ ನಿಮಗೆ ತಕ್ಷಣ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ ಇದು ಫೇಕ್ ಸೈಟ್ ಎಂದು. ಹೀಗೆ ಇದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ನಿಂದಲೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳಿವೆ. ನೀವು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಫೋನ್ ಬಳಸುವವರಾದರೆ, ಗೂಗಲ್ ನಿಮಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ "ಗೂಗಲ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್" (Google Password Manager) ನೀಡಿದೆ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ಗೂಗಲ್ ಖಾತೆಯ ಜೊತೆಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೀವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಫೀಚರ್ ಬೇಕು ಎಂದರೆ "ಬಿಟ್‌ವಾರ್ಡನ್" (Bitwarden) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆ. ಇದು ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಐಫೋನ್, ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಣ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧವಿದ್ದರೆ "1Password" ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಫೇಮಸ್ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮ್ಯಾನೇಜರ್.

ಆದರೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತು. ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಬಳಸುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಆ "ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್" ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಆಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವು ಮರೆಯಲೇಬಾರದು. ಅದನ್ನು ನೀವು ಮರೆತರೆ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ರಿಕವರಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ (Reset ಮಾಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ). ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದ್ದು, ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ನಿಮ್ಮ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರಬೇಕು ಎಂದು. ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.

ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಖಾತೆಗೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಇಮೇಲ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ "ಟು-ಸ್ಟೆಪ್ ವೆರಿಫಿಕೇಶನ್" (2FA) ಅಥವಾ ಮಲ್ಟಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಆಥೆಂಟಿಕೇಶನ್ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಅಂದರೆ ಲಾಗಿನ್ ಆಗುವಾಗ ಕೇವಲ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಇದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಗೆ ಬರುವ ಓಟಿಪಿ ಅಥವಾ ಆಥೆಂಟಿಕೇಟರ್ ಆಪ್ ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೋಡ್ ಕೂಡ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಎರಡನೇ ಪದರ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಳ್ಳನಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಸಿಕ್ಕರೂ, ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಲಾಗಿನ್ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ರಹಿತ (Passwordless) ಲಾಗಿನ್ ಅಥವಾ "ಪಾಸ್‌ಕೀ" (Passkeys) ಎಂಬ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಟೈಪ್ ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆರಳಚ್ಚು (Fingerprint) ಅಥವಾ ಮುಖಚರ್ಯೆ (FaceID) ಬಳಸಿ ಲಾಗಿನ್ ಆಗುತ್ತೀರಿ. ಗೂಗಲ್, ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕದಿಯಲು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಎಲ್ಲಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಕರು.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಇಂದೇ ಒಂದು ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ. ಈ ಲೇಖನ ಓದಿದ ತಕ್ಷಣ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಖಾತೆಗಳ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಬದಲಾಯಿಸಿ. "123456", ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು, ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ ಇರುವ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ. Bitwarden ಅಥವಾ Google Password Manager ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ ಎನಿಸಬಹುದು, ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಅಭ್ಯಾಸವಾದರೆ, ನಿಮಗೆ ಸಿಗುವ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ಕಳ್ಳರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಬೇಡಿ. ನೆನಪಿಡಿ, ಸೈಬರ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದೆ.

Nagaraj Vaidya
Nagaraj Vaidya
Editor | Tech Vaidya
116

1 ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳು

Guruprasad K K

ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇದು.

ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿ

ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ

ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.

Follow Us
ಜಾಹೀರಾತು

ಸಂಬಂಧಿತ ಸುದ್ದಿ

ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ

ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.