ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಕೇವಲ ಸ್ತೋತ್ರವಲ್ಲ! ಮೆದುಳನ್ನು ರೀ-ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡುವ 1000 ವರ್ಷದ ಸೈಕೋ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್!

| ಎಂ. ಕೃಷ್ಣಪ್ರಸಾದ್‌ ಭಟ್‌, ಮದ್ದಡ್ಕ

ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಮೆಸೆಂಜರ್ ಇನ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಲು ಸಾಲು ಸಂದೇಶಗಳು ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. "ಸರ್, ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಬರೆಯಿರಿ, ಅದರ ಒಳತಿರುಳನ್ನು ನಿಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಿ" ಎಂದು ಹತ್ತಾರು ಆಪ್ತ ಓದುಗರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆನ್ನುಬಿದ್ದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ನಿತ್ಯದ ಜಂಜಾಟ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ತೀವ್ರ ಅಭಾವದಿಂದಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಆ ಪುಣ್ಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನೂ ಬರೆಯಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ,  ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾರೂ ಬೇಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. "ಬೆಟರ್ ಲೇಟ್ ದ್ಯಾನ್ ನೆವರ್" ಎನ್ನುವ ಮಾತಿದೆಯಲ್ಲವೇ? 

ತಡವಾದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಈ ಅದ್ಭುತ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆದಿಡಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದಲೇ ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಿದ್ದೇನೆ.

 ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವೆಂಬ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮುಳುಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಕೆಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು, ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಬನ್ನಿ, ಈ ಅದ್ಭುತ ಜ್ಞಾನಪ್ರಯಾಣದೊಳಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇಳಿಯೋಣ.

ಒಂದು ಶಾಂತ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲೆಬುರುಡೆಯೊಳಗೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು? ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡುವವರಿಗೆ ಆತ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಾ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಿದುಳಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನರಮಂಡಲದ ಕವಲುಗಳಲ್ಲಿ, ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಪ್ರತಿ ಮಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಗೋಚರ ಬಿರುಗಾಳಿ ಎದ್ದಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಬಿರುಗಾಳಿ ವಿನಾಶಕಾರಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ರಸವಿದ್ಯೆ. ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿಗೂಢ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದಟ್ಟಾರಣ್ಯಗಳ ತಪೋವನಗಳಲ್ಲಿ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ರೂಪಿಸಿದ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಶಬ್ದಗುಚ್ಛ ಕೇವಲ ಪೂಜೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ನಿಖರವಾದ ಸೈಕೋ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್. ಅದರ ಹೆಸರೇ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ. ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ, ಖಿನ್ನತೆ, ನರ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆತಂಕದ ಸುಳಿಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ನೀಡಿದ ಕರಾರುವಾಕ್ ಉತ್ತರ ಇದು.

ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಇತಿಹಾಸವೇ ಒಂದು ವಿಸ್ಮಯಕರ ನಿರೂಪಣೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿದು. ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದರೂ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಮನಸ್ಸು ಯಾವುದೋ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಲೋಕದ ಸಕಲ ದುಃಖಗಳಿಗೆ, ಮಾನವನ ವಿಕೃತ ಆಸೆಗಳಿಗೆ, ಚಿತ್ತಭ್ರಮೆಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವೇನು ಎಂದು ಅವರು ಹಯಗ್ರೀವರ ಮುಂದೆ ಕೈಕಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಮಹಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿಯ ಸಾವಿರ ರಹಸ್ಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹಯಗ್ರೀವರು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಹಯಗ್ರೀವರಾಗಲಿ, ದೇವತೆಗಳಾಗಲಿ ರಚಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ವಾಗ್ಮಿನಿ, ವಶಿನಿ, ಕಾಮೇಶ್ವರಿ, ಅರುಣಾ, ಜಯಿನಿ ಮುಂತಾದ ಎಂಟು ಮಂದಿ  ವಾಗ್ದೇವತೆಗಳು ಲಲಿತಾದೇವಿಯ ಅಣತಿಯಂತೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥರಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಶಬ್ದ ತರಂಗಗಳಿವು. ಅಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನ ವಾಕ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನರಮಂಡಲದ ಅಧಿಪತಿಗಳೇ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಂತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸವಿದು.

ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಈ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.

|ಸಿಂದೂರಾರುಣ ವಿಗ್ರಹಾಂ ತ್ರಿಣಯನಾಂ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮೌಲಿಸ್ಫುರತ್

ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು

ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ: ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಕಥೆಯೋ ಅಥವಾ 5000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಖಗೋಳ ವಿಸ್ಮಯವೋ?

ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದ ಟಾಲೋಸ್: ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರೋಬೋಟ್ ಕಲ್ಪನೆಯೇ?

ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ: ರಾವಣನ ಹಾರುವ ರಥಕ್ಕೂ ಇಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳಿಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ?

ಸಂಜಯನ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿ: ಮಹಾಭಾರತ ಲೈವ್ ವರದಿ, ಇಂದಿನ ಡ್ರೋನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೇ?

ತಾರಾನಾಯಕ ಶೇಖರಾಂ ಸ್ಮಿತಮುಖೀಂ ಆಪೀನವಕ್ಷೋರುಹಾಂ

ಪಾಣಿಭ್ಯಾಮಲಿಪೂರ್ಣ ರತ್ನಚಷಕಂ ರಕ್ತೋತ್ಪಲಂ ಬಿಭ್ರತೀಂ

ಸೌಮ್ಯಾಂ ರತ್ನಘಟಸ್ಥ ರಕ್ತಚರಣಾಂ ಧ್ಯಾಯೇತ್ಪರಾಮಂಬಿಕಾಂ|

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾವಾರ್ಥ ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ.

 ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಸಿಂದೂರ ವರ್ಣದ ಶರೀರವುಳ್ಳವಳು, ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವಳು, ರತ್ನಖಚಿತ ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು, ಮಂದಸ್ಮಿತ ಮುಖದವಳು, ಮಧುವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ರತ್ನಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಕೆಂದಾವರೆಯನ್ನು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರುವವಳು, ರತ್ನಕುಂಭದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪಾದ ಪಾದಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುವ ಪರಮಾಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿವರಣೆ. ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದು ದೇವಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಕಣ್ಮುಂದೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಸುಂದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ಆದರೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಪರದೆಯನ್ನು ಸರಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸತ್ಯ ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳು ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ಕೆಂಪು ವರ್ಣ, ಪ್ರಶಾಂತ ಮುಖ, ರತ್ನದ ಹೊಳಪು ಇವುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಮೆದುಳಿನ ಆಕ್ಸಿಪಿಟಲ್ ಲೋಬ್ ಜೀವಂತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು, ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಮಂದಹಾಸವು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಿರರ್ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೂ ನಾವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ನರಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿರಮಿಸಲು ಈ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾದ ತತ್ವಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

|ಧ್ಯಾಯೇತ್ ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥಾಂ ವಿಕಸಿತವದನಾಂ ಪದ್ಮಪತ್ರಾಯತಾಕ್ಷೀಂ

ಹೇಮಾಭಾಂ ಪೀತವಸ್ತ್ರಾಂ ಕರಕಲಿತಲಸದ್ಧೇಮಪದ್ಮಾಂ ವರಾಂಗೀಂ

ಸರ್ವಾಲಂಕಾರಯುಕ್ತಾಂ ಸತತಮಭಯದಾಂ ಭಕ್ತನಮ್ರಾಂ ಭವಾನೀಂ

ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾಂ ಶಾಂತಮೂರ್ತಿಂ ಸಕಲಸುರನುತಾಂ ಸರ್ವಸಂಪತ್ಪ್ರದಾತ್ರೀಂ|

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶಾಂತಮೂರ್ತಿ, ಅಭಯದಾ ಎಂಬ ಪದಗಳು ನಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನೇರ ಟಾನಿಕ್ ಇದ್ದಂತೆ. ತಾಯಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ, ಸಕಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದಾಗ, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸದಾ ಕಾಡುವ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಭೀತಿ ಕರಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಖ್ಯಾತ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕ ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಮಾನವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಯದ ಮೂಲವು ಆಂತರಿಕ ಅಸುರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಅಭಯದ ಭರವಸೆಯು ಮೆದುಳಿನ ಅಮಿಗ್ಡಾಲಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಭಯದ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತಣ್ಣಗಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಗೂಢ, ರೋಚಕ ಆಯುಧಗಳ ರಹಸ್ಯ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ.

|ಮನೋರೂಪೇಕ್ಷುಕೋದಂಡಾ ಪಂಚತನ್ಮಾತ್ರಸಾಯಕಾ

ರಾಗಸ್ವರೂಪಪಾಶಾಢ್ಯಾ ಕ್ರೋಧಾಕಾರಾಂಕುಶೋಜ್ಜ್ವಲಾ|

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ. ತಾಯಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆಯುಧಗಳಿವೆ. ಅವಳ ಬಿಲ್ಲು ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲು, ಅದುವೇ ಮನಸ್ಸು. ಅವಳ ಬಾಣಗಳು ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧಗಳೆಂಬ ಐದು ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳು. ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಶವು ರಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವರೂಪ. ಅವಳ ಅಂಕುಶವು ಕ್ರೋಧ ಅಥವಾ ಸಿಟ್ಟಿನ ಸ್ವರೂಪ. ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಆಕೆ ಈ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ ಅಸಲಿ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್. ಮನುಷ್ಯನ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅವನ ಮನಸ್ಸು. ಆದರೆ ಆ ಮನಸ್ಸು ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ. ಕಬ್ಬು ಅತಿಯಾದ ಸಿಹಿ, ಆದರೆ ಬಗ್ಗಿಸಿದರೆ ಮುರಿದುಹೋಗುವಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಆ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊರಡುವ ಬಾಣಗಳು ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳು. ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಮೂಗು, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನ ಕಡೆಗೆ ಸದಾ ಚಿಮ್ಮುವ ಈ ಬಾಣಗಳು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ವಿಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಲಲಿತಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಆ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದರೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು ಎಂದರ್ಥ.

ಇನ್ನೂ ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶ. ಮನುಷ್ಯನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೆಂದರೆ ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಾಮೋಹ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಸಿಟ್ಟು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನ ಖ್ಯಾತ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾರ್ಲ್ ಯುಂಗ್ ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಕರಾಳ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೆರಳು ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ರೋಷವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಹೋದಷ್ಟೂ ಅದು ಬಲವಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಆಸೆ ಮತ್ತು ರೋಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ವ್ಯಾಮೋಹವನ್ನು ದೈವಿಕ ಪ್ರೇಮದ ಪಾಶವನ್ನಾಗಿಯೂ, ಸಿಟ್ಟನ್ನು ಅಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸುವ ಅಂಕುಶವನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಮಾನಸಿಕ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. 

ಕೆಟ್ಟ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪ್ರಜ್ಞೆಯತ್ತ ತಿರುಗಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಈಗ ನಾವು ಧ್ವನಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಓದುವಾಗ ಕೇವಲ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಗಂಟಲು ಮತ್ತು ನಾಲಿಗೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನರವೂ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಖ್ಯಾತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಡ್ನಿ 1787 ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಯ ತರಂಗಗಳು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೋಹದ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಮರಳಿನ ಕಣಗಳ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ನಂತರ ಸ್ವಿಸ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಜೆನ್ನಿ 1967 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೈಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಿಖರವಾದ ಆಕಾರವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಮವೂ ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಶರೀರದೊಳಗೆ ಮೂಡಿಸುವ ಧ್ವನಿ ತರಂಗವಾಗಿದೆ.

ನಮ್ಮ ನಾಲಿಗೆಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕಂಠ್ಯ, ತಾಲವ್ಯ, ಮೂರ್ಧನ್ಯ, ದಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಓಷ್ಠ್ಯ ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಮೊದಲ ಸಾಲು ಶ್ರೀಮಾತಾ ಶ್ರೀಮಹಾರಾಜ್ಞೀ ಶ್ರೀಮತ್ಸಿಂಹಾಸನೇಶ್ವರೀ ಎಂದು ಶುರುವಾದಾಗ, ನಾಲಿಗೆಯು ಮೇಲಿನ ದವಡೆಯ ನಡುಭಾಗವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ಅಂಗುಳಿನ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನರಾಗ್ರಗಳಿವೆ. ನಾಲಿಗೆಯು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಆ ಜಾಗವನ್ನು ತಟ್ಟಿದಾಗ, ಮೆದುಳಿನ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸಂಕೇತ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹದ ಸಮಸ್ತ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮಾಸ್ಟರ್ ಗ್ಲಾಂಡ್. ನೀವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ.

ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅದ್ಭುತ ನರಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸತ್ಯವಿದೆ. ಮಾನವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಯವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಹತ್ತನೆಯ ಕಪಾಲ ನರಕ್ಕೆ ವೇಗಸ್ ನರ ಎಂದು ಹೆಸರು. 1921 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಒಟ್ಟೋ ಲೊಯೆವಿ ನರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಆ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ. ಆತ ವೇಗಸ್ ನರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದಾಗ ಅದು ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲಿನ್ ಎಂಬ ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ದ್ರವವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನುಸ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರಗಳು ಗಂಟಲಿನ ಸ್ವರತಂತುಗಳಲ್ಲಿ 100 ರಿಂದ 120 ಹರ್ಟ್ಜ್ ಕಂಪನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಆವರ್ತನವು ವೇಗಸ್ ನರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ವೇಗಸ್ ನರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಸಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ತಲ್ಲಣಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತವೆ.

ಸ್ತೋತ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ತಾಯಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

|ಚಿದಗ್ನಿಕುಂಡಸಂಭೂತಾ ದೇವಕಾರ್ಯಸಮುದ್ಯತಾ

ಉದ್ಯದ್ಭಾನುಸಹಸ್ರಾಭಾ ಚತುರ್ಬಾಹುಸಮನ್ವಿತಾ|

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ, ಭಂಡಾಸುರನೆಂಬ ಮಹಾ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಮಹಾ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ, ಚಿದಗ್ನಿಯ ಕುಂಡದಿಂದ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು ಎಂಬುದು ಕಥೆ.

ಆದರೆ ಸೈಕಾಲಜಿಯ ಒಳನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಂಡಾಸುರ ಯಾರು? ಭಂಡ ಎಂದರೆ ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲದ, ಜಡವಾದ, ಸೋಮಾರಿ ಮತ್ತು ನಿರಾಶಾವಾದಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೆ ಜಡತ್ವ ಆವರಿಸಿದಾಗ, ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಯೋಚನೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಆಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಇಡೀ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಕುಗ್ಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ಭಂಡಾಸುರನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿದಗ್ನಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬೆಂಕಿ. ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ತೇಜಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಮೆದುಳಿನ ನೂರು ಶತಕೋಟಿ ನರಕೋಶಗಳು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವುದು. ಅಮೆರಿಕದ ಖ್ಯಾತ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ 1890 ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಮಾನವನು ತನ್ನ ಮಿದುಳಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೇವಲ ಅಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದ. ಆ ಆಂತರಿಕ ಜಡತೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಅಪ್ರತಿಮವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜ್ವಾಲೆ ಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಚಿದಗ್ನಿಕುಂಡಸಂಭೂತಾ ಎಂಬ ಸಾಲಿನ ಗುಪ್ತ ಸತ್ಯ.

ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಡಗಿರುವುದು ಕುಂಡಲಿನಿ ತತ್ವದ ನಾಮಗಳಲ್ಲಿ.

|ವಿಶುದ್ಧಿಚಕ್ರನಿಲಯಾ ರಕ್ತವರ್ಣಾ ತ್ರಿಲೋಚನಾ

ಖಟ್ವಾಂಗಾದಿಪ್ರಹರಣಾ ವದನೈಕಸಮನ್ವಿತಾ

ಪಾಯಸಾನ್ನಪ್ರಿಯಾ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಾ ಪಶುಲೋಕಭಯಂಕರೀ

ಅಮೃತಾದಿಮಹಾಶಕ್ತಿ ಸಂವೃತಾ ಡಾಕಿನೀಶ್ವರೀ|

ಹೀಗೆ ವಿಶುದ್ಧಿ, ಅನಾಹತ, ಮಣಿಪೂರ, ಸ್ವಾಧಿಷ್ಠಾನ, ಮೂಲಾಧಾರ ಮತ್ತು ಆಜ್ಞಾ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯು ಆಯಾ ಧಾತುಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

 ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇವು ತಾಯಿಯ ಯೋಗ ಶಕ್ತಿಗಳು.

ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಂಡೋಕ್ರೈನಾಲಜಿ ಅಥವಾ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನರು ಹೇಳಿದ ಆರು ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಾರ ಚಕ್ರವು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತಿವೆ. ಮೂಲಾಧಾರವು ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗೆ, ಸ್ವಾಧಿಷ್ಠಾನವು ಲೈಂಗಿಕ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ, ಮಣಿಪೂರವು ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಗೆ, ಅನಾಹತವು ಥೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿಗೆ, ವಿಶುದ್ಧಿಯು ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಗ್ರಂಥಿಗೆ, ಆಜ್ಞಾ ಚಕ್ರವು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಾರವು ಪೀನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿಶುದ್ಧಿ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ತ್ವಕ್ಸ್ಥಾ ಎಂದರೆ ಚರ್ಮದ ಧಾತುವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ಮೋನಿನಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾದರೆ ಮೊದಲು ಬಾಧಿತವಾಗುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಚರ್ಮ. ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಚರ್ಮ ಒಣಗುತ್ತದೆ, ತುರಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕತ್ತಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೂ ಚರ್ಮದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಿತು? ಇದು ಕಾಕತಾಳೀಯವಲ್ಲ, ದೇಹವನ್ನು ಕರತಲಾಮಲಕವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದ ಪರಮ ವಿಜ್ಞಾನ.

ಮೆದುಳಿನ ತರಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ಇಇಜಿ ಯಂತ್ರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳು ಬೀಟಾ ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ 13 ರಿಂದ 30 ಹರ್ಟ್ಜ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ, ಆತಂಕ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಭಯಗಳು ಕಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದಂತಹ ದೀರ್ಘ, ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಮೆದುಳು ತಾನಾಗಿಯೇ ಆಲ್ಫಾ ತರಂಗಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ 8 ರಿಂದ 12 ಹರ್ಟ್ಜ್ ಆವರ್ತನಕ್ಕೆ.

1924 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಮನೋವೈದ್ಯ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ಮಾನವನ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ತರಂಗಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ. ಆಲ್ಫಾ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮೆದುಳಿನ ಎರಡೂ ಗೋಳಾರ್ಧಗಳು ಒಂದೇ ಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಡ ಮೆದುಳಿನ ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಬಲ ಮೆದುಳಿನ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ.

ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಪಠಣವು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೇವಲ ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು, ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಇನ್ನೊಂದು ಅದ್ಭುತ ನಾಮಾವಳಿ ಸಾಲನ್ನು ನೋಡಿ.

|ಸರ್ವೋಪಾಧಿವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಸದಾಶಿವಪತಿವ್ರತಾ

ನಿರ್ಗುಣಾ ನಿಷ್ಕಲಾ ಶಾಂತಾ ನಿಷ್ಕಾಮಾ ನಿರುಪಪ್ಲವಾ

ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಾ ನಿರ್ವಿಕಾರಾ ನಿಷ್ಪ್ರಪಂಚಾ ನಿರಾಶ್ರಯಾ

ನಿತ್ಯಶುದ್ಧಾ ನಿತ್ಯಬುದ್ಧಾ ನಿರವದ್ಯಾ ನಿರಂತರಾ|

ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವೂ ನಿರ್ ಎಂಬ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪಾಧಿಗಳಿಲ್ಲದವಳು, ಗುಣಗಳ ಗಡಿಯಿಲ್ಲದವಳು, ಕಾಮನೆಗಳಿಲ್ಲದವಳು, ವಿಕಾರಗಳಿಲ್ಲದವಳು. ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯ ವರ್ಣನೆ.

ಆದರೆ ಸೈಕಾಲಜಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೈಂಡ್‌ಫುಲ್‌ನೆಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜಾನ್ ಕಬತ್ ಜಿನ್ 1979 ರಲ್ಲಿ ಮೈಂಡ್‌ಫುಲ್‌ನೆಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ರಿಡಕ್ಷನ್ ಎಂಬ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಂದರು. ಮನುಷ್ಯನ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ನಾನು ವೈದ್ಯ, ನಾನು ವ್ಯಾಪಾರಿ, ನಾನು ಬಡವ, ನಾನು ಸೋತವನು ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಗಳು. ಈ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನೇ ಶಾಸ್ತ್ರ ಉಪಾಧಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಈ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವಾಗ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಾಹ್ಯ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಜಾತಿ, ಮತ, ಲಿಂಗ, ಸೋಲು, ಗೆಲುವು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೀರಿದ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಎಂಬ ಆಳವಾದ ಅರಿವು ಮೂಡಿದಾಗ, ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂಡಿ ಹಿಪ್ಪೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೀಳರಿಮೆ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೂದಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯು ಕಾಮೇಶ್ವರನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಮೇಶ್ವರ ಎಂದರೆ ನಿರ್ಗುಣವಾದ, ಅಚಲವಾದ, ಶಾಂತವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಶಿವನು ಸ್ಥಿರ. ಲಲಿತೆಯು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ಶಕ್ತಿಯುತ ಚಲನೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಮಿಲನವೇ ಸೃಷ್ಟಿ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಿತಾಮಹ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ 1900 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ನಂತರ ನೊಬೆಲ್ ವಿಜೇತ ನೀಲ್ಸ್ ಬೋರ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಸಮನ್ವಯ ತತ್ವವನ್ನು ಇದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜಡ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ, ಅವು ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳು. ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಿವನಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದೆಂದರೆ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಜಡ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ತರುವುದು.

ಸಹಸ್ರನಾಮ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಕರೆಯುವ ಸಾಲುಗಳು ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.

|ಮಹಾಪದ್ಮಾಟವೀಸಂಸ್ಥಾ ಕದಂಬವನವಾಸಿನೀ

ಸುಧಾಸಾಗರಮಧ್ಯಸ್ಥಾ ಕಾಮಾಕ್ಷೀ ಕಾಮದಾಯಿನೀ|

ಮಹಾಪದ್ಮದ ಅಡವಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವಳು, ಕದಂಬ ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳು, ಅಮೃತದ ಸಾಗರದ ನಡುವೆ ರತ್ನದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವವಳು. ರೂಪಕವಾಗಿ ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ. ಆದರೆ ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳಿನ ನೆತ್ತಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ದಳಗಳ ಕಮಲದಂತಿರುವ ಸಹಸ್ರಾರ ಚಕ್ರವಿದೆ. ಆ ಕೇಂದ್ರವು ಜಾಗೃತಗೊಂಡಾಗ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಮೃತದಂತಹ ಆನಂದದ ರಸಾಯನಗಳು ಸ್ರವಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಡೋಪಮೈನ್, ಸೆರೊಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್ ಎಂಬ ಸಂತೋಷದ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಅಮೃತ ಸಾಗರ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ನಿಮ್ಮದೇ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಗಮ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಅರ್ಥವರಿತು, ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ದಿನವೂ ಪಠಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನರಮಂಡಲವು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯೂರೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ಕೆಟ್ಟ ಯೋಚನೆಗಳ ನರಮಾರ್ಗಗಳು ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿ, ಹೊಸ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ನರಮಾರ್ಗಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು ಕೇವಲ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮಾನವನ ಅಂತರಂಗದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಕಾವ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಲೇಪನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕೊಟ್ಟುಹೋದರು. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನ ಕೃತಕ ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬದುಕಿನ ಇಲಿ ಓಟದಲ್ಲಿ ದಣಿದು ಕಂಗಾಲಾಗಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಒಂದು ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಕಣಿವೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಕೈಮುಗಿದು ಬೇಡುವ ಸ್ತೋತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಪರಮೋಚ್ಛ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರಲು, ಮೆದುಳಿನ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಪೂರ್ವಜರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ದೈವಿಕ ಕೋಡ್. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ಬೆನ್ನುಹುರಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿಸಿ, ದೀರ್ಘ ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಆ ಸಹಸ್ರ ಶಬ್ದಗಳ ತರಂಗಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು, ನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕಗ್ಗತ್ತಲ ರಾಕ್ಷಸರು ತಾವಾಗಿಯೇ ಮಂಡಿಯೂರುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತಿದೆ: "ಗುರುಮುಖೇನ ಲಬ್ಧಸ್ತು ಮಂತ್ರಃ ಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾಯಕಃ" — ಅಂದರೆ ಯಾವುದೇ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರವಾಗಲಿ, ಶ್ರೀವಿದ್ಯೆಯಂತಹ ದೈವಿಕ ರಹಸ್ಯ ಉಪಾಸನೆಯಾಗಲಿ ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಉಪದೇಶ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದರಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕಲಿಯುವುದು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನವಾದರೆ, ಗುರುವಿನಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸ್ಪರ್ಶವಿದ್ದಂತೆ. ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಸಾಧಕನು ಮೊದಲು ತಪಸ್ವಿ, ಸದಾಚಾರಿ ಹಾಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಸದ್ಗುರುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು. ಉಪದೇಶದ ದಿನದಂದು ಸಾಧಕನು ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಶೌಚ-ಸ್ನಾನಾದಿಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ನೂತನ ಶ್ವೇತ ಅಥವಾ ಸಾತ್ವಿಕ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಫಲ-ಪುಷ್ಪ, ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುಗಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮಂತ್ರದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸಬೇಕು.

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗುರುಗಳು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಕುಳಿತರೆ, ಶಿಷ್ಯನು ವಿನಮ್ರ ಭಾವದಿಂದ ಅವರ ಎದುರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಗುರುಗಳು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಆಚಮನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಆತನ ಬಲ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ (ಪುರುಷರಿಗೆ ಬಲ ಕಿವಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಎಡ ಕಿವಿ ಎನ್ನುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಹಲವೆಡೆ ಇದೆ) ರಹಸ್ಯವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಂತ್ರದ ಋಷಿ ಯಾರು, ಛಂದಸ್ಸು ಯಾವುದು, ದೇವತೆ ಯಾರು ಹಾಗೂ ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಪಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕರಾರುವಾಕ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು (ನ್ಯಾಸ, ಮುದ್ರೆ, ಜಪ ಸಂಖ್ಯೆ) ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಗುರುಗಳು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಆ ಮಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಶಿಷ್ಯನ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನೇ 'ಶಕ್ತಿಪಾತ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಸದ್ಗುರುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಟ್ಟು, ನಿತ್ಯವೂ ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಜಪಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆ ಮಂತ್ರದ ಅಧಿದೇವತೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಸಾಧಕನಿಗೆ ವಾಕ್ ಸಿದ್ಧಿ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಪಠಿಸುವ ಕ್ರಮ ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಪಠಣಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಸಿ, ಶುಭ್ರವಾದ ಸಾತ್ವಿಕ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮನೆಯ ಪೂಜಾ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸನ ಅಥವಾ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಬಾರದು. ತುಪ್ಪ ಅಥವಾ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಚಿತ್ರಪಟ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಎದುರು ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮ್ಮತವಾದ ಕ್ರಮ. ಬೆನ್ನುಹುರಿ, ಕುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ತಲೆ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು. ಮೊದಲು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಗುರುಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕಗಳ ಮೂಲಕ ಲಲಿತಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿಯ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಪಠಣದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ಲಯಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಅಥವಾ ಅತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಳೆಯುವುದು ನಿಷೇಧ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರ, ಒತ್ತಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅನುಸ್ವಾರಗಳು ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬೇಕು. ಹಾಡಿನಂತೆ ರಾಗ ತೆಗೆಯದೆ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಗಂಭೀರ ಲಯದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಮ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಕಿವಿಗೆ ಇಂಪಾಗಿ ಕೇಳಿಸುವಂತಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ನಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳುವಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಸ್ತೋತ್ರದ ನಡುವೆ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಆಕಳಿಸುವುದು, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಅಲೆಯಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪಾರಾಯಣವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಎದ್ದು ಹೋಗುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ದೋಷ. ಪೂರ್ಣ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ನಿಮಿಷ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಆ ಶಾಂತ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕ್ಷಮಾಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಇನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರ ಯಾವಾಗ ಹೇಳಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೂ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮುಹೂರ್ತ (ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ) ಅಥವಾ ಸಂಜೆಯ ಪ್ರದೋಷ ಕಾಲ (ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯ) ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಠಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸಮಯ. ದಿನದ ಜಂಜಾಟಗಳು ಶುರುವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಿದರೆ ಮಿದುಳು ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲ ತಕ್ಷಣವೇ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ. 

ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವಾರದ ದಿನಗಳು ತಾಯಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಪೂರ್ಣಿಮೆ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ), ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳು, ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿ, ನವಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿಗಳು ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಪಾರಾಯಣಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸಿದ್ಧಿಪ್ರದವಾದ ಕಾಲಗಳು ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಖಂಡದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಹಯಗ್ರೀವರು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆಧುನಿಕ ಬದುಕಿನ ಜಂಜಾಟದಲ್ಲಿ, ಕಚೇರಿಯ ಕರ್ತವ್ಯದ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಮನೆಕೆಲಸಗಳ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಒಂದು ಅಂತರಂಗದ ಸಂಜೀವಿನಿ. ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಕುಳಿತು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರು ನಿರಾಶರಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ನಿಯಮಗಳ ಸಂಕೋಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಮಗುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಶ್ರದ್ಧೆಯೇ ಮುಖ್ಯ. ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಬಸ್ಸು, ರೈಲು ಅಥವಾ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಿವಿಗೆ ಇಯರ್‌ಫೋನ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಆಡಿಯೋವನ್ನು ಕೇವಲ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದರೂ ಸಾಕು. ಪ್ರಾಚೀನರು ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಪಠಣಕ್ಕಿಂತ 'ಶ್ರವಣ'ಕ್ಕಿರುವ ಶಕ್ತಿ ಅಪಾರ,  ಆ ಪವಿತ್ರ ಶಬ್ದತರಂಗಗಳು ಕಿವಿಯ ಮೂಲಕ ಮಿದುಳಿನ ನರಕೋಶಗಳಿಗೆ ಇಳಿದು ದಿನದ ಎಲ್ಲಾ ಒತ್ತಡ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ದಣಿವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ.

ಇನ್ನು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾನಸಿಕ ಜಪದ ಮೂಲಕ ತಾಯಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬಹುದು. ಬಾಯಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ತುಟಿಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸದೆ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೇ ನಾಮಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ‘ಮಾನಸ ಪೂಜೆ’. ಕೆಲಸದ ನಡುವೆ ವಿಪರೀತ ಒತ್ತಡ, ಸಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಗೊಂದಲ ಕಾಡಿದಾಗ, ಕುಳಿತಲ್ಲೇ ಕೇವಲ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ದೀರ್ಘ ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತಾಯಿಯ ‘ಶ್ರೀಮಾತಾ’ ಅಥವಾ ‘ಶಾಂತಮೂರ್ತಿ’ ಎಂಬ ಒಂದೆರಡು ನಾಮಗಳನ್ನು ನೆನೆದರೂ ಮನಸ್ಸು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಶಾಂತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳವೇ ಕರ್ಮಭೂಮಿ.  ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಧ್ಯಾನವೂ ಇಡೀ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಠಿಸಿದಷ್ಟೇ ಪವಿತ್ರ ಫಲವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ: 

ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ನರವಿಜ್ಞಾನ, ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಾರೀರಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ತೋತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊರತು, ಇದು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆ, ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ತೀವ್ರವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ, ಖಿನ್ನತೆ, ಆತಂಕ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ದೈಹಿಕ, ನರಸಂಬಂಧಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವವರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನುರಿತ ವೈದ್ಯರು ಹಾಗೂ ತಜ್ಞ ಮನೋವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಮಂತ್ರ ಪಠಣ, ಧ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣವು ಕೇವಲ ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದೇ ಹೊರತು, ವೃತ್ತಿಪರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗದು.

ಈ ಲೇಖನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕುಗಳು: © 2026 M. Krishnaprasad Bhat Maddadka | All Rights Reserved.