ಟೆಕ್ ಲೋಕದ ಕರಾಳ ಕಥೆಗಳು - 2
| ಎನ್ವೀ
ಒಮ್ಮೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ನೀವು ಅಮೆಜಾನ್ ಆಪ್ ಓಪನ್ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುವ ಆಫರ್ಗಳು, ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಡೆಲಿವರಿ, ಫ್ರೀ ವಿಡಿಯೋ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಹೀಗೆ ಹತ್ತಾರು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ, ಪ್ರೈಮ್ ಮೆಂಬರ್ಶಿಪ್ ನಿಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸುಲಲಿತ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಆ ಮೆಂಬರ್ಶಿಪ್ ಬೇಡವೆನಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ರದ್ದು ಮಾಡಲು ಬಟನ್ ಹುಡುಕುತ್ತೀರಿ, ಆದರೆ ಅದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಿಕ್ಕರೂ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೂರಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ನೀವು ಖಂಡಿತ ನಮ್ಮನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಾ?" ಎಂಬ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಮೇಲ್ ಮಾಡುವ ಪಾಪ್ಅಪ್ಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಗೆ ರೋಸಿ ಹೋಗಿ, "ಹೋಗಲಿ ಬಿಡು" ಎಂದು ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತೀರಿ. ಇದು ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ಸೋಮಾರಿತನವಲ್ಲ ಅಥವಾ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ ದೋಷವೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ರೂಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ.
ಇದನ್ನೇ ಟೆಕ್ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ರೋಚ್ ಮೋಟೆಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಿರಳೆಗಳು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲು ಸುಲಭ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಿದು. ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, 2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್ (FTC) ಅಮೆಜಾನ್ಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 2.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 20,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಆದರೆ, ಉಳಿದ 1.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ರಿಫಂಡ್ ಆಗಿತ್ತು. ಮಿಲಿಯನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆಯೇ ಪ್ರೈಮ್ಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಬರದಂತೆ ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿತ್ತು.
ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಅಮೆಜಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ಒಳಗಡೆಯೇ ಈ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ "ಇಲಿಯಡ್" (Iliad) ಎಂಬ ಕೋಡ್ ನೇಮ್ ಇತ್ತು. ಹೋಮರ್ ಬರೆದ ಗ್ರೀಕ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಇಲಿಯಡ್ ಹೇಗೆ ದೀರ್ಘವಾದ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದ ಯಾತ್ರೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರೈಮ್ ಮೆಂಬರ್ಶಿಪ್ ರದ್ದು ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಸಾಹಸಗಾಥೆ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಹಕನೊಬ್ಬ "ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್" ಬಟನ್ ಒತ್ತಿದರೆ, ಆತನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಬದಲು, ನಾಲ್ಕು ಪುಟಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆರು ಬಾರಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಬೇಕು, ಹತ್ತಾರು ಆಮಿಷಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಟ್ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಫಲಿತಾಂಶ? ಆಯಾಸಗೊಂಡ ಗ್ರಾಹಕ ರದ್ದು ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನೇ ಕೈಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರಿಂದ ಅಮೆಜಾನ್ ಖಜಾನೆ ತುಂಬುತ್ತಿತ್ತು.
ಈಗ 2026ರ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಹಣದುಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಿದೆ, ಜನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಾಯಿಯನ್ನೂ ಎಣಿಸಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನೆಟ್ಫ್ಲಿಕ್ಸ್, ಸ್ಪಾಟಿಫೈ, ಹಾಟ್ಸ್ಟಾರ್ ಹೀಗೆ ಹತ್ತಾರು ಕಡೆ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಡ್ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. C+R ರಿಸರ್ಚ್ನ 2025ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇಕಡಾ 42ರಷ್ಟು ಜನರು ತಾವು ಬಳಸದೇ ಇರುವ ಸೇವೆಗಳಿಗೂ ಹಣ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಸೋಮಾರಿತನ ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 200 ಡಾಲರ್ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಪೋಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಲೋಕಲ್ ಸರ್ಕಲ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ 2025ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಶೇಕಡಾ 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವುದಾದರೂ ಆಪ್ ಅಥವಾ ಒಟಿಟಿ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (CCPA) 2 ಇಂತಹ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 97ರಷ್ಟು ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ಇನ್ನೂ ಈ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ಒಂದು ಸೇವೆಗೆ ಸೇರುವ ದಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಂತಿದ್ದರೆ, ಹೊರಬರುವ ದಾರಿ ಕಾನನದ ಕಿರಿದಾದ ಕಾಲುದಾರಿಯಂತಿದೆ.
ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವುದು ಶುದ್ಧ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ತಂತ್ರ. ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು ಚಿನ್ನದ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಕೋಳಿ. ಒಮ್ಮೆ ಒಳಗೆ ಬಂದ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಡಲು ಅವರು ತಯಾರಿಲ್ಲ. ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು (Friction) ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಸೋತು ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ. ಡೋಪಮೈನ್ ಲೂಪ್ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಟ್ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಿಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅವರು ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ನಾವು ಮಾಡಬೇಕಿರುವುದೇನು? ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಯಾವುದೇ "ಫ್ರೀ ಟ್ರಯಲ್" ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಎಚ್ಚರವಿರಲಿ. ಟ್ರಯಲ್ ಮುಗಿಯುವ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚೆಯೇ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ರಿಮೈಂಡರ್ ಸೆಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ವರ್ಚುವಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಇದರಿಂದ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. ಅಮೆಜಾನ್ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಆಪ್ನಲ್ಲಿ "Manage Membership" ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಆಗಾಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
ಆಶಾದಾಯಕ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, FTC ವಿಧಿಸಿದ 2.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದಂಡ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೂ CCPA ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಚುರುಕಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡಷ್ಟು, ಕಂಪನಿಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಟೆಕ್ ಜಗತ್ತು ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಬೇಕು, ಆದರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾಮಾರಿಸುವ ಬಲೆಯಾಗಬಾರದು. ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಜೇಬು ಕತ್ತರಿಸುವ "ಇಲಿಯಡ್" ಯಾತ್ರೆ ನಿಮ್ಮದಾಗಬಹುದು.
ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ.
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
