ಟೆಕ್ ಲೋಕದ ಕರಾಳ ಕಥೆಗಳು - 3
| ಎನ್ವೀ
ನೀವು ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಅಥವಾ ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಗುವಿನ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದ ಫೋಟೋವನ್ನೋ, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರವಾಸದ ನೆನಪನ್ನೋ ಅಥವಾ ಸದ್ಯದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೋ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ. ನೀವು ಅಂದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಇಷ್ಟೇ: "ಇದು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದವರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತ". ಆದರೆ ತೆರೆಯ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸತ್ಯ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಆ ಫೋಟೋ, ನೀವು ಬರೆದ ಆ ಸಾಲುಗಳು, ಮೆಟಾ ಕಂಪನಿಯ (ಫೇಸ್ಬುಕ್, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್, ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಒಡೆತನದ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ) ಬೃಹತ್ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ನೀವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದೀರಾ? ಬಹುತೇಕ ಇಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾಹಿತಿಯಾದರೂ ಇದೆಯೇ? ಅದೂ ಅನುಮಾನವೇ. ಆದರೂ ಮೆಟಾ ಇದನ್ನು ಎಗ್ಗಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಡೇಟಾವನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಳಸಬೇಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಲು, ಅಂದರೆ 'ಆಪ್ಟ್-ಔಟ್' (Opt-out) ಮಾಡಲು ನೀವು ಹೊರಟರೆ, ಅದೊಂದು ಕರಾಳ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಮಯ ಯಾತ್ರೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 2024 ರಿಂದ 2026 ರ ನಡುವೆ ಟೆಕ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ 'ಪ್ರೈವಸಿ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್' (ಗೌಪ್ಯತೆ ಕದಿಯುವ ಕುತಂತ್ರ) ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಿಲಿಯನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಡೇಟಾವನ್ನು AI ತರಬೇತಿಗೆ ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಶ್ರೆಮ್ಸ್ ನೇತೃತ್ವದ NOYB ಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿವೆ, ದಂಡಗಳು ಬಿದ್ದಿವೆ. ಆದರೂ, ಈ 'ಟ್ರ್ಯಾಪ್' ಅಥವಾ ಬಲೆ ಇನ್ನೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
2024ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಮೆಟಾ ಕಂಪನಿ ಯುರೋಪಿನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು. ಅದರ ಸಾರಾಂಶ ಇಷ್ಟೇ ಆಗಿತ್ತು: "ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ನಾವು ನಮ್ಮ AI ಅನ್ನು ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪೋಸ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ". ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಬಹಳ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಇಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಅಸಲಿ ಮೋಸ. "ನನ್ನ ಡೇಟಾ ಬಳಸಬೇಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಗಳ ಆಳದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಅದು ಸಿಗುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಆ ಲಿಂಕ್ ಹುಡುಕಿದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಫಾರ್ಮ್ ಎಷ್ಟು ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, "ಇದನ್ನು ತುಂಬುವ ಬದಲು ಸುಮ್ಮನಿರುವುದೇ ಲೇಸು" ಎಂದು ಜನ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವೇನು? ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 1 ರಿಂದ 2 ರಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಪ್ಟ್-ಔಟ್ ಮಾಡಿದರು. ಅಂದರೆ, ಬಾಕಿ ಉಳಿದ 98% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಡೇಟಾ ಮೆಟಾದ AIಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಊಟವಾಯಿತು. NOYB ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2024-26ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಟಾ ಬಿಲಿಯನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಪೋಸ್ಟ್ಗಳನ್ನು ತನ್ನ AIಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 400 ಮಿಲಿಯನ್ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಟಾ ಬಳಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಡೇಟಾ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೇ? ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ.
ಈಗ 2026ರಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಟೆಕ್ ದೈತ್ಯರ ನಡುವೆ AI ರೇಸ್ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದೆ. ಓಪನ್ ಎಐ (OpenAI), ಗೂಗಲ್ (Google), ಮತ್ತು ಮೆಟಾ (Meta) – ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಮ್ಮ AI ಮಾಡೆಲ್ಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಮೆಟಾದ 'ಲಾಮಾ' (Llama) ದಂತಹ AI ಮಾಡೆಲ್ಗಳು ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಯೋಚಿಸಲು, ಕಲಿಯಲು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೇಟಾ ಬೇಕು. ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಡೇಟಾ (Synthetic Data) ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಮನುಷ್ಯರ ನೈಜ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು ಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸುಲಭದ ತುತ್ತು – ನಾವು ಮತ್ತು ನೀವು.
ಇದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನ ಆಯಾಮವೂ ಇದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ನ AI ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು GDPR, ಹಾಗೂ ಭಾರತದ DPDP (ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಡೇಟಾ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್) ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಡೇಟಾ ಬಳಕೆಗೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾನೂನುಗಳ ಕುಣಿಕೆ ಬಿಗಿಯಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಆದಷ್ಟು ಡೇಟಾವನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳುವ ತರಾತುರಿ ಮೆಟಾಗೆ ಇದ್ದಂತಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ಮೆಟಾದ ಆದಾಯ 134 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದಾಟಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯ ಡೇಟಾ ಬಳಕೆಯದ್ದೇ ಸಿಂಹಪಾಲು.
ಮೆಟಾ ಈ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತದೆ? ಇದರ ಮೂಲ ತರ್ಕ ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಮೆಟಾ ಹೇಳುತ್ತದೆ, "ನಾವು ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ' (Public) ಪೋಸ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ, ಖಾಸಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ಗಳನ್ನಲ್ಲ". ಕೇಳಲು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲವೇ? ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಿಕ್ ಏನೆಂದರೆ, ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಅಥವಾ ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರುವ ಬಹುತೇಕ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರೈವಸಿ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಗಳು ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿ "ಪಬ್ಲಿಕ್" ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು "ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಓನ್ಲಿ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನೇ 'ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಬಯಾಸ್' (Default Bias) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮೆಟಾ ಈ ಮಾನಸಿಕತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಇನ್ನು ಆಪ್ಟ್-ಔಟ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಂತೂ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವೇ ಸರಿ. ಇದನ್ನು ಟೆಕ್ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ರೋಚ್ ಮೋಟೆಲ್" (Roach Motel) ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಎನ್ನಬಹುದು - ಅಂದರೆ ಜಿರಳೆಗಳು ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸುಲಭ, ಆದರೆ ಹೊರಬರಲು ಅಸಾಧ್ಯ! ನಿಮ್ಮ ಡೇಟಾ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವುದು ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿ ಸುಲಭ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ನೀವು ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್ > ಪ್ರೈವಸಿ > ಮತ್ತೊಂದು ಆಯ್ಕೆ > ಇನ್ನೊಂದು ಆಯ್ಕೆ... ಹೀಗೆ ಹತ್ತಾರು ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಎಲ್ಲೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿತು ಕುಳಿತಿರುವ "AI ಟ್ರೈನಿಂಗ್" ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ, "ನೀವು ಆಪ್ಟ್-ಔಟ್ ಮಾಡಿದರೆ ನಿಮಗೆ ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳು ಸಿಗದಿರಬಹುದು" ಎಂಬರ್ಥದ ಗಿಲ್ಟ್ ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಸನ್ನಿವೇಶವೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮೆಟಾ "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೇಟಾ" ಎಂಬ ನೆಪವನ್ನೇ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ DPDP ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಬೇಕು ನಿಜ, ಆದರೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಇನ್ನೂ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದೂರುಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಬಲವಾದ ಕ್ರಮಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ AI ರೇಸ್ನಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲು ಟೆಕ್ ದೈತ್ಯರು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ. "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೇಟಾ" ಎಂಬುದು ಒಂದು ನೆಪ ಮಾತ್ರ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಫೋಟೋಗಳು AI ತರಬೇತಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಅಂದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ. ಟೆಕ್ ಜಗತ್ತು AIನಿಂದ ಎಷ್ಟೇ ಸುಗಮಗೊಂಡರೂ, ನಮ್ಮ ಖಾಸಗಿತನ ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಬಾರದು. ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಮ್ಮ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್ಗಳು "ಪಬ್ಲಿಕ್" ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ "ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ. ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಗಳ ಆಳದಲ್ಲಿ "AI ಟ್ರೈನಿಂಗ್" ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅದನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ (Opt-out). ನಿಜವಾದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಬೇಕೆಂದರೆ ಸಿಗ್ನಲ್ (Signal) ನಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ ಆ್ಯಪ್ಗಳತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ. ನೆನಪಿರಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಡೇಟಾವೇ ನಿಮ್ಮ ಆಸ್ತಿ, ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ನಿಮ್ಮದೇ.
ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ.
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
