ಲೈಕ್, ಶೇರ್, ಕಮೆಂಟ್: ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ನೀಲಿ ಪುಸ್ತಕ!
‘ದಿ ಫೇಸ್ಬುಕ್’ನಿಂದ ‘ಮೆಟಾ’ವರೆಗೆ: ಇದು ಕೇವಲ ಆ್ಯಪ್ ಅಲ್ಲ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ!
| ನಾಗರಾಜ ವೈದ್ಯ
ಇಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ನೀವು ಮಾಡಿದ್ದೇನು? ಬಹುಶಃ ಮೊಬೈಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ನೋಡಿ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಅಥವಾ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡಿರಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಶುಭಾಶಯ ತಿಳಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಬರುವವರೆಗೂ ಕಾಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಜನರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಏಕಾಂತದ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವ ಈ ಫೇಸ್ಬುಕ್ಗೆ ಇಂದು ಬರೋಬ್ಬರಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷ. 2004ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4ರಂದು ಮಾರ್ಕ್ ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಎಂಬ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಹುಡುಗ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತನ್ನ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ರೂಪಿಸಿದ ಈ ಜಾಲತಾಣ, ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲದ ಸಂವಹನ ಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದು ಯಾರೂ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. 'ದಿ ಫೇಸ್ಬುಕ್' (TheFacebook) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪುಟ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.
ಫೇಸ್ಬುಕ್ನ ಹುಟ್ಟು ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು 'ಫೇಸ್ಮ್ಯಾಶ್' (FaceMash) ಎಂಬ ಒಂದು ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗಿಯರ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರ ಎಂದು ವೋಟ್ ಹಾಕುವ ಆಯ್ಕೆ ಇತ್ತು. ಇದು ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಹಂತಕ್ಕೂ ಹೋಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಮುಂದೆ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆನ್ಲೈನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ಹಾಕಬಹುದು, ನಾನು ಯಾರು ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 'ರಿಲೇಶನ್ಶಿಪ್ ಸ್ಟೇಟಸ್' (Relationship Status) ಹಾಕಬಹುದು. ಸಿಂಗಲ್, ಕಮಿಟೆಡ್ ಅಥವಾ 'ಇಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲಿಕೇಟೆಡ್' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಯುವಜನತೆಗೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತೆಂದರೆ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ನಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಎಲ್ಲಾ ಐವಿ ಲೀಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೂ ಇದು ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನಂತೆ ಹಬ್ಬಿತು. 2006ರವರೆಗೂ ಇದು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತೋ, ಆಗ ನಿಜವಾದ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಯುಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಫೇಸ್ಬುಕ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು 'ನ್ಯೂಸ್ ಫೀಡ್' (News Feed) ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನೀವು ಯಾರದ್ದಾದರೂ ಪ್ರೊಫೈಲ್ಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರು ಏನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೋಡಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ನ್ಯೂಸ್ ಫೀಡ್ ಬಂದ ನಂತರ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆ, ಹಾಕುವ ಫೋಟೋ, ಬದಲಿಸುವ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಬೀಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ನಮ್ಮ ಖಾಸಗಿತನದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ" ಎಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಳಕೆದಾರರು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಜಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುವ ಪರರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುತೂಹಲವನ್ನೇ ಅವರು ಬಂಡವಾಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇಂದು ನಾವು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕೂರುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಆ 'ಅಡಿಕ್ಷನ್' ಅಥವಾ ವ್ಯಸನಕ್ಕೆ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ್ದೇ ಈ ನ್ಯೂಸ್ ಫೀಡ್.
2006ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ದೈತ್ಯನಾಗಿದ್ದ 'ಯಾಹೂ' (Yahoo) ಕಂಪನಿ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬರೋಬ್ಬರಿ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಅಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 4500 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ) ಆಫರ್ ನೀಡಿತ್ತು. 22 ವರ್ಷದ ಮಾರ್ಕ್ ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಅದನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಕಂಪನಿಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೇ ಹುಚ್ಚ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. "ನನಗೆ ಹಣ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ನನಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ" ಎಂಬ ಆತನ ಹಟ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಎಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಇಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಯಾಹೂ ಇಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ಆ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರ ಎಂದು ಇಂದಿಗೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಬೆಳೆದಂತೆ ಅದರ ರೂಪವೂ ಬದಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 'ಲೈಕ್' (Like) ಬಟನ್ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಭಾವನೆಗಳು ಕೇವಲ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತಾಗ, ಲವ್, ಕೋಪ, ನಗು, ದುಃಖದ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ಗಳು ಬಂದವು. 2010ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಆದಾಗ, ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ನಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ಗೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಆಗಲು ತಡವರಿಸಿತು. ಆದರೆ "ಮೂವ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಬ್ರೇಕ್ ಥಿಂಗ್ಸ್" (ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಿ, ಹಳೆಯದನ್ನು ಮುರಿಯಿರಿ) ಎಂಬ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಂತೆ, ಇಡೀ ಕಂಪನಿಯನ್ನೇ ಮೊಬೈಲ್-ಫರ್ಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಆ್ಯಪ್ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ಜಾಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.
ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಕಂಡರೆ ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದೋ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವೇ ಖರೀದಿಸಬೇಕು - ಇದೇ ಅವರ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. 2012ರಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ಶೇರಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಕಂಪನಿ 'ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್' (Instagram) ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ನಕ್ಕಿದ್ದರು. ಆದರೀಗ ಯುವಜನತೆ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಲೋಕದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ 'ವಾಟ್ಸಾಪ್' (WhatsApp) ಅನ್ನು ಬರೋಬ್ಬರಿ 19 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದು ಒಂದು ಮಾಸ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್. ಈ ಎರಡು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಏಕಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.
ಆದರೆ ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಗೇನೂ ಬರವಿಲ್ಲ. 2018ರ 'ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅನಲಿಟಿಕಾ' ಹಗರಣ ಫೇಸ್ಬುಕ್ನ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಬಳಕೆದಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಚುನಾವಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳು ಬಂದಾಗ ಮಾರ್ಕ್ ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು. #DeleteFacebook ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಟ್ರೆಂಡ್ ಆಯಿತು. ಜನರು ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವುದನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟರು. ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳು, ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ, ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಕಂಟೆಂಟ್ ಹರಡುವಲ್ಲಿ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ವಿವಾದಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಆಗಿ ಉಳಿಸದೆ, ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು 2021ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು 'ಮೆಟಾ' (Meta) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಭವಿಷ್ಯದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಂದರೆ 'ಮೆಟಾವರ್ಸ್' (Metaverse) - ಅಂದರೆ ಜನರು ವರ್ಚುವಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಬದುಕುವುದು ಎಂದು ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ನಂಬಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಹಣ ಸುರಿದರೂ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೆಟಾ ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದವು. ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಯುಗ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದೇ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಬರೆದರು.
ಆದರೆ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ಬಂತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ 'ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ' (AI). 2023ರಲ್ಲಿ ಚಾಟ್ಜಿಪಿಟಿ ಬಂದಾಗ, ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ತಕ್ಷಣ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡರು. ಮೆಟಾವರ್ಸ್ ಕನಸನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಎಐ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು. 'ಲಾಮಾ' (Llama) ಎಂಬ ಪವರ್ಫುಲ್ ಎಐ ಮಾಡೆಲ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಚಿತವಾಗಿ (Open Source) ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ಗೆ ಸೆಡ್ಡು ಹೊಡೆದರು. ಇಂದು ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡುವ ಕಂಟೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಐ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ. "ನಮ್ಮ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಬ್ಬ ಎಐ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಿಗಬೇಕು" ಎಂಬುದು ಈಗಿನ ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಕನಸು.
ಇಂದು ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಕೇವಲ ಆ್ಯಪ್ ಆಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ರೇ-ಬ್ಯಾನ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗ್ಲಾಸ್ (Smart Glasses) ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಕನ್ನಡಕದಲ್ಲೇ ಫೇಸ್ಬುಕ್, ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮತ್ತು ಎಐ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ನೋಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೇ ಎಐ ಕೂಡ ನೋಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 22 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಮೂಲಕ ಶುರುವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿ, ಇಂದು ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಗ್ಯಾಜೆಟ್ಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಶರೀರದ ಭಾಗವಾಗಲು ಹೊರಟಿದೆ.
ಫೇಸ್ಬುಕ್ನ ಈ ದೀರ್ಘ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪಾಠ ಒಂದೇ - "ಬದಲಾವಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ". ಆರ್ಕುಟ್, ಮೈಸ್ಪೇಸ್ನಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗದೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರು. ಆದರೆ ಫೇಸ್ಬುಕ್, ತಾನು ಕಟ್ಟಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಕೆಡವಿ, ಹೊಸದನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧವಿರುತ್ತದೆ. ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ನಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ಗೆ, ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ನಿಂದ ವಿಡಿಯೋಗೆ, ಫೋಟೋದಿಂದ ರೀಲ್ಸ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಈಗ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಿಂದ ಎಐ ಕಡೆಗೆ ಅದು ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ವೇಗವೇ ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಗುಟ್ಟು.
ಇಂದು 22ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಫೇಸ್ಬುಕ್, ಇನ್ನೂ ಯುವಕನಂತೆಯೇ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲ ಎರಡೂ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಮಾತಂತೂ ಸತ್ಯ, ಮಾರ್ಕ್ ಝುಕರ್ಬರ್ಗ್ ಎಂಬ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಹುಡುಗ ಅಂದು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಬರೆದ ಕೋಡ್, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬದುಕಿನ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.
ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ.
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
