| ನಾಗರಾಜ ವೈದ್ಯ
ಐಫೋನ್ ಹೊಸ ಮಾಡೆಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಏಕೆ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ? ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಫೋನ್ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಹೊಸ ಐಫೋನ್ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಆಸೆ ಏಕೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ? ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಪ್ರೊಸೆಸರ್, ಬ್ಯಾಟರಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಫೀಚರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಜನ ಈ ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ ಮಾತ್ರ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಗುರುತು, ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ತಾನು ಆಗಬೇಕೆಂದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕಲ್ಪನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಐಫೋನ್ ಹುಚ್ಚು ನಿಜವಾಗಿ ಫೋನ್ ಮೇಲಿನ ಹುಚ್ಚಲ್ಲ. ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಲವು ಪದರಗಳು ಸೇರಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಖರೀದಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ.
ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಪತ್ತು
ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹಣವಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಸಂಬಳ ಎಷ್ಟು, ಹೂಡಿಕೆ ಎಷ್ಟು, ಮನೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಎಂಬುದೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆ ಓಡಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ದುಬಾರಿ ಫೋನ್ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ—ನೀವು ಫೋನ್ ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಅದು ನಿಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದುಬಾರಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಕೆಲವರಿಗೆ ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಾಧನವಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಗೋಚರ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಐಫೋನ್‌ನ ಬೆಲೆ ಅದರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ‘ವೆಬ್ಲೆನ್ ಗೂಡ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ದುಬಾರಿ ಗಡಿಯಾರ, ಕಾರು ಅಥವಾ ಆಭರಣದಂತೆ ಐಫೋನ್ ಕೂಡ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋಭಾವದ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು. ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಕಾರು ಅಥವಾ ಮನೆಯಂತಹ ವಸ್ತುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಫೋನ್ ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ ತನಕ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ.
ಫೋನ್ ಅಲ್ಲ, ಗುರುತು
ಕೆಲವರು ಐಫೋನ್ ಖರೀದಿಸುವಾಗ “ಇದು ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬೇಕೇ?” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ “ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ನಾನು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ?” ಎನ್ನುವುದನ್ನೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ತೋರಿಸಲು ಬಯಸುವ ಚಿತ್ರದ ನಡುವೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರ ಇರುತ್ತದೆ. ದುಬಾರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆ ಅಂತರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಬಹುದು. ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಆ್ಯಪಲ್ ಲೋಗೋ ತನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿ, ವೃತ್ತಿಪರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಖರೀದಿಯ ಹಿಂದಿರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಫೋನ್ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧನವಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಆಯ್ದ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಾಗ, ಅವರು ಬಳಸುವ ಸಾಧನವೂ ಆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಐಫೋನ್‌ನ ಬಾಕ್ಸ್ ತೆರೆಯುವ ವಿಡಿಯೋ, ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಫೋನ್ ಖರೀದಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು “ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದೇನೋ ಬಂದಿದೆ” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಐಫೋನ್ ಕೆಲವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಒಂದು ದೃಶ್ಯರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆ್ಯಪಲ್ ವಾರಂಟಿ ನೀತಿ: ಐಫೋನ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ದೋಷಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕರೇ ಹಣ ಕೊಡಬೇಕಾ?
ಆ್ಯಪಲ್ ಐಫೋನ್ ಡ್ಯುಯೊ: ಫೋಲ್ಡಬಲ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇದು ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ?
ಆ್ಯಪಲ್‌ನ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬರೆಯಲು ಇಷ್ಟು ಕಷ್ಟವೇ? ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮಾಡೋಕೆ ಆ್ಯಪಲ್‌ಗೆ ಏನು ಸಮಸ್ಯೆ?
2026ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ: ನಿಮ್ಮ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸುದ್ದಿಗಳ ಅಸಲಿ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರು ಗೊತ್ತೇ?
ವಿಶ್ವದ ಜೇಬಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್: 2025ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೇಳುವುದೇನು?
ಹೋಲಿಕೆಯ ಬೆಂಕಿ
ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಫೋನ್ ನಿನ್ನೆವರೆಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಹೊಸ ಐಫೋನ್ ತಂದ ದಿನ ಅದೇ ಫೋನ್ ಏಕಾಏಕಿ ಹಳೆಯದಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಫೋನ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿರುವುದು ನಿಮ್ಮ ಹೋಲಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡ. ಈಗ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹೊಸ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುತ್ತಲಿನ ಜನರನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋಲಿಕೆ ಖರೀದಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. “ನನಗೆ ಹೊಸ ಫೋನ್ ಬೇಕು” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ “ನಾನು ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಬಾರದು” ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಈ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಇಂಧನ ನೀಡಿವೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಅನ್‌ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ವಿಡಿಯೋಗಳು, ಹೊಸ ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಫೀಚರ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ನೀವು ಖರೀದಿಸದಿದ್ದರೂ ಹೊಸ ಫೋನ್ ನಿಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಸರದ ನಿರಂತರ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ “ಎಲ್ಲರೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ನಾನು ಮಾತ್ರ ಏಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಬಹುದು. ಇದೇ ಎಫ್‌ಒಎಂಒ—ತಾನು ಯಾವುದೋ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಭವದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ—ಖರೀದಿಯ ಆಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಫೋನ್ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಭಾವನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಕ್ಷಣ ಇದೇ.
ಹೊಸ ಫೋನ್, ಹೊಸ ನಾನು
ಹೊಸ ಫೋನ್ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಮನುಷ್ಯ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಧನಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೊಸ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಬಂದರೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉತ್ತಮ ಫೋಟೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಇದ್ದರೆ ಎಲ್ಲ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಇಡುತ್ತೇನೆ, ಹೊಸ ಫೋನ್ ಇದ್ದರೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕನಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಸಾಧನ ಬದಲಾದರೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಯ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಹೊಸ ವಸ್ತು ಖರೀದಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ “ಈ ಬಾರಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹಳೆಯ ಫೋನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಹೊಸ ಮಾಡೆಲ್ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಖರೀದಿಯ ಸಂತೋಷ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಬದಲಾವಣೆಯ ಅನುಭವದಿಂದಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಬಾಕ್ಸ್ ತೆರೆಯುವುದು, ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸ ನೋಡುವುದು, ಹೊಸ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪುನರಾರಂಭದಂತೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ವರ್ಷದ ಒಂದು ಬಹುಮಾನವಾಗಿರಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ತಮ್ಮ ಜೀವನವೂ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನೀಡಬಹುದು.
ಆ್ಯಪಲ್ ಪರಿಸರದ ಸೆಳೆತ
ಐಫೋನ್ ಖರೀದಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ಕಥೆ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಏರ್‌ಪಾಡ್ಸ್, ವಾಚ್, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಆ್ಯಪಲ್ ಸಾಧನಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಫೋಟೋಗಳು, ಸಂದೇಶಗಳು, ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಡೇಟಾ ಸಾಧನಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಂಕ್ ಆಗುವುದು ಬಳಕೆದಾರನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಾಧನದ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಧನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರನು ಕೇವಲ ಫೋನ್ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇಡೀ ಆ್ಯಪಲ್ ಪರಿಸರದೊಳಗೆ ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಇದನ್ನೇ ಕೆಲವರು ‘ಇಕೋಸಿಸ್ಟಮ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪರಿಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ. ಐಫೋನ್ ಬದಲಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಐಫೋನ್ ಜೊತೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್, ವಾಚ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಕ್ಲೌಡ್ ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೆಲಸ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಐಫೋನ್ ಖರೀದಿ ಕೇವಲ ಹೊಸ ಫೋನ್ ಬೇಕೆಂಬ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಸುಲಭ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪರಿಚಿತತೆ ಆ್ಯಪಲ್‌ನ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಬಹುದು.
ಭಾರತದ EMI ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಫೋನ್‌ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಎಂಐಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯ ಫೋನ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೆ ನೋಡಿದಾಗ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಖರ್ಚಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತಿಂಗಳ ಕಂತುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ ಖರೀದಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಕೊಡುಗೆ, ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಮತ್ತು ಇಎಂಐ ಆಯ್ಕೆಗಳು ದುಬಾರಿ ಸಾಧನವನ್ನು “ಈಗಲೇ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ” ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣ ಮತ್ತು ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಒಂದೇ ವಿಷಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಭವಿಷ್ಯದ ಆದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಇಂದಿನ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಇದನ್ನೇ ‘ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ’ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು. “ನಾನು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶ್ರೀಮಂತರು ಬಳಸುವ ಫೋನ್ ನನ್ನಲ್ಲಿದೆ” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುನ್ನಡೆಯ ಅನುಭವ ನೀಡಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದುಬಾರಿ ಫೋನ್ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಫೋನ್ ನೋಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ, ಸಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆಯೇ ಅಥವಾ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಮೂಲಕ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆಯೇ ಎಂಬುದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಒಂದೇ—ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ದುಬಾರಿ ಫೋನ್.
ಲಾಂಚ್ ಏಕೆ ಹಬ್ಬ?
ಆ್ಯಪಲ್‌ನ ಉತ್ಪನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಕೂಡ ಈ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ಫೋನ್ ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಲೀಕ್‌ಗಳು, ವದಂತಿಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸದ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್‌ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್‌ಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಜನರು ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನೋಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುವೊಂದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಕಾಣಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ‘ಮಿಯರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಶರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಲಾಂಚ್ ದಿನ ಬಂದಾಗ ಜನರಿಗೆ ಹೊಸ ಐಫೋನ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ, ಫೀಚರ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹೇಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದು, ಮೊದಲ ದಿನ ಫೋನ್ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಖರೀದಿಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವದಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಭವವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ “ನಾನು ಹೊಸ ಫೋನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ” ಎನ್ನುವ ವಿಷಯವಲ್ಲ. “ನಾನು ಈ ಕ್ಷಣದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯೂ ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಏನು ಖರೀದಿ?
ಹಾಗಾದರೆ ಜನರು ಐಫೋನ್ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಪ್ರೊಸೆಸರ್, ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ, ಬ್ಯಾಟರಿ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಕೂಡ ಖರೀದಿಯ ಭಾಗವೇ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಖರೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶೇಷಣಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದು ಪರಿಚಿತತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನ, ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗುರುತು. ಫೋನ್ ತನ್ನನ್ನು ಇತರರ ಮುಂದೆ ಹೇಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಅದರ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. “ನನ್ನ ಬಳಿ ಇದೆ” ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ನನಗೆ ಬೇಕು” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಐಫೋನ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿ.
ಆ್ಯಪಲ್ ಫೋನ್ ಮಾರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗ್ರಾಹಕ ಅದರ ಜೊತೆ ತನ್ನದೇ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಯಾರಿಗೋ ಅದು ಕೆಲಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಂಕೇತ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ಹೊಸ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಉತ್ಸಾಹ. ಆದ್ದರಿಂದ ಐಫೋನ್‌ನ್ನು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಅರ್ಧ ಕಥೆಯಷ್ಟೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಅರ್ಧ ಕಥೆ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಐಫೋನ್ ಎಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಫೋನ್ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗೆ “ನನಗೆ ಇದು ಬೇಕು” ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು. ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಐಫೋನ್ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಫೋನ್‌ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ—ಅದು ಕೆಲವರಿಗೆ ತಾವು ಯಾರು, ಇತರರ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾಣಬೇಕು ಮತ್ತು ತಾವು ಮುಂದೆ ಯಾರಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಚಿಕ್ಕ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ.
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
