2016 ರಲ್ಲಿ ಮುಕೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿಯೋ ಟೆಲಿಕಾಂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಇಡೀ ದೇಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿತ್ರಣವೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗಿಗಾಬೈಟ್ ಡೇಟಾದ ಬೆಲೆ ಶೇಕಡಾ 90 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಜಿಯೋ ಭಾರತವನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು ಎಂಬ ಮಾತು ಅಂದು ಅಕ್ಷರಶಃ ವಾಸ್ತವವಾಯಿತು. ಅಗ್ಗದ ಡೇಟಾ, ಉಚಿತ ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಬಂಡವಾಳದ ಈ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ತಂತ್ರವು ಇಡೀ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು.
ಇದೀಗ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ ಅದೇ ಮುಕೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಗುರಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ರಿಲಯನ್ಸ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ ಹಾಗೂ ಇಂಡಿಯಾ ಎಐ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಸಮ್ಮಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಬಾನಿ ಮಾಡಿದ ಘೋಷಣೆಗಳು ಈ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆರಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಡೇಟಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯರ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಈಗ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಅಂಗೈಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಬ್ಲೂಪ್ರಿಂಟ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ.
ಕಂಪನಿಯು ಮುಂದಿನ 7 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಐ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 10 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಭವಿಷ್ಯದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಡೇಟಾದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕೂಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಅಂಬಾನಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಜಿಯೋ ಟೆಲಿಕಾಂ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸೂತ್ರದ ನೇರ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಗ್ಗದ ಡೇಟಾ ಸಿಕ್ಕರೆ ಇಂದು 1.45 ಶತಕೋಟಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಎಐ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಎಐ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಬೃಹತ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಅಡಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಸರ್ವರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗುವ ಬದಲು ಭಾರತದ ಡೇಟಾ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಓಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿರುವುದು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಜಿಪಿಯು ಚಿಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ತನ್ನ ಅಗಾಧ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಚಿಪ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜಾಮ್ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿ ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಐ ಆಧಾರಿತ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಜಾಮ್ನಗರದಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಘಟಕಗಳು ಈ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಿವೆ. 2026 ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ 120 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ ಮಟ್ಟದ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದತ್ತ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿದೆ.
ಬೃಹತ್ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರಿಲಯನ್ಸ್ ತನ್ನ ಜಿಯೋ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಎಡ್ಜ್ ಕಂಪ್ಯೂಟ್ ಪದರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. 5ಜಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ 6ಜಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಎಡ್ಜ್ ಎಐ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವೇಗ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ನಡುವಿನ ವಿಳಂಬ ಬಹುತೇಕ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಜನರು ವಾಸಿಸುವ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಕಲಿಯುವ ಸ್ಥಳಗಳ ಹತ್ತಿರವೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿಳಂಬದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ, ತರಗತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳವರೆಗೆ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಎಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲೇ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಂಬಾನಿ ಅವರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ಲೌಡ್ ಆಧಾರಿತ ಎಐಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕೃಷಿಯಂತಹ ಭವಿಷ್ಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಲಿದೆ.
ರಿಲಯನ್ಸ್ ಬಳಸಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಅದರ ಬಳಿ ಇರುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಅಗಾಧ ಡೇಟಾ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಎಷ್ಟು ಚುರುಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ತರಬೇತಿಯ ಡೇಟಾವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಿಯೋ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ 450 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಡವಳಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಬಳಕೆ, ವಹಿವಾಟುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಶೈಲಿಯ ಡೇಟಾ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಬಳಸಿದಾಗ, ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಓಪನ್ ಎಐ ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಎಐ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಜಿಯೋಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಸಿಗುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲಾಭವಾಗಿದೆ.
ಗೂಗಲ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ಗ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಎನ್ನುವುದು ಟೆಲಿಕಾಂನಷ್ಟು ಸರಳವಾದ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಎಐ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಪಾರ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಖ್ಯ ಬೆಳೆಸಿದೆ. ಗೂಗಲ್‌ನ ಸಿಇಒ ಸುಂದರ್ ಪಿಚೈ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಯೋ ತನ್ನ ಯುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಜಿಯೋ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ 18 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಉಚಿತವಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಜೆಮಿನಿ 2.5 ಪ್ರೊ, ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ಎಲ್‌ಎಂ ಮತ್ತು 2 ಟಿಬಿ ಕ್ಲೌಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಒಟ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯ ಮೌಲ್ಯ 35100 ರೂಪಾಯಿಗಳು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು 18 ರಿಂದ 25 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಯುವ ಜಿಯೋ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ತಮ್ಮತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಎಐ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ರೂಪಿಸಿರುವ ತಂತ್ರ.
ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿದ ಓಪನ್ ಏಐ ಏಜೆಂಟ್ಸ್: ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೂ ನುಗ್ಗಿದ AI ಮಾಡಿದ್ದೇನು ಗೊತ್ತಾ?
ಒಂದೇ ಕಂಪನಿ, 20,000 ಜನರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಎಐ ಭಾರತದ ಐಟಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ?
AI ಮಾನವನನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ? ಜಾಕಬ್ ಕಾಕ್ಸನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ನಿಜವಾದ ಅಪಾಯವೇನು?
ಎಕ್ಸ್‌ನ ಹೊಸ ನಿಯಮ: ಯುದ್ಧದ ಎಐ ವಿಡಿಯೊ ಮಾಡಿ ಹಣ ಗಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ!
ಚೀನಾದ ಟೆನ್ಸೆಂಟ್‌ನ ಹೊಸ ಮಾಡೆಲ್: 770 ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ಯಾರಾಮೀಟರ್‌ಗಳ ಎಐ ChatGPTಗಿಂತ 5 ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು!
ಸಮಸ್ಯೆಯ ಆಳ ಎಂದರೆ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಎಐ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಅಥವಾ ಭಾಷಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಗ್ಗಗೊಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಜಿಯೋ ಟೆಲಿಕಾಂನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವ ಬೃಹತ್ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಹಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಜಿಯೋ ಭಾರತ್ ಐಕ್ಯೂ ಎಂಬ ವಾಯ್ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಬಹುಭಾಷಾ ಎಐ ಸಹಾಯವನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಎಐ ವ್ಯಾಪಾರ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಜಿಯೋ ಹೆಲ್ತ್ ಐಕ್ಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.
ಭಾರತದಂತಹ ಬಹುಭಾಷಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಭಾಷೆಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಎಐ ಮಾದರಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೂ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಎಡವುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತಿರುವ ರಿಲಯನ್ಸ್ 22 ಅಧಿಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಐ ಚಾಲಿತ ಬೋಧನಾ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಜಿಯೋ ಲರ್ನ್ ಐಕ್ಯೂ ಅನ್ನು ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ರೈತರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೃಷಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಜಿಯೋ ಕೃಷಿ ಐಕ್ಯೂ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಐಷಾರಾಮಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸುವ ತೀವ್ರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಎಐ ಅನ್ನು ರೈತ, ವ್ಯಾಪಾರಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸುಲಭ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ರಿಲಯನ್ಸ್‌ನ ಈ ಬೃಹತ್ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಭಾರತದ ಎಐ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೂ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಜಿಯೋ ಎಐ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ಎಪಿಐಗಳು ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾದರೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆ್ಯಪ್ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಣ್ಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವರದಾನವಾಗಲಿದೆ. ಅಮೆಜಾನ್ ವೆಬ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಹೇಗೆ ಕ್ಲೌಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತೋ ಅದೇ ರೀತಿ ಜಿಯೋ ಕೂಡ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಎಐ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಿದೆ. ಇನ್ನು ಉದ್ಯೋಗ ಕಡಿತದ ಆತಂಕದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಎಐ ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಎಐ ಬಳಸಲು ಬಾರದವರ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಎಐ ಬಳಸುವವರು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಹೊಸ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಜಿಯೋದ ಈ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಎಐ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಎಐ ತರಬೇತುದಾರರಂತಹ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನ
ಅಗ್ಗದ ಡೇಟಾ ಕೊಟ್ಟ ಅಂಬಾನಿ ಈಗ ಅಗ್ಗದ ಎಐ ಕೊಡ್ತಾರಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹೌದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರಲಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಎಐ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ನೀಡುವುದು ಅವರ ಮೊದಲ ತಂತ್ರ. ಆದರೆ ಇದರ ಅಸಲಿ ಲಾಭ ಬರುವುದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ವಲಯದಿಂದ. ಗೂಗಲ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ ಜೆಮಿನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಎಂಬ ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಐ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಿಟೇಲ್ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಎಐ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರಿಲಯನ್ಸ್ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಅಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಗ್ಗದ ಸೇವೆ ನೀಡಿ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಜಿಯೋ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ನೈಜ ಮಾನದಂಡವೆಂದರೆ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ತಲುಪುವುದು. ಉಚಿತ ಗೂಗಲ್ ಜೆಮಿನಿ ಆಫರ್ ಕೇವಲ 18 ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ರಿಲಯನ್ಸ್ ರೂಪಿಸುವ ಬೆಲೆ ನೀತಿಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಎಐ ಶೀತಲ ಸಮರದ ನಡುವೆ ಭಾರತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಐ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಡೇಟಾ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಎಐ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ರಿಲಯನ್ಸ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಗ್ಗ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಆಫರ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಜಿಯೋ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಂಬಾನಿಯವರ ದಿಟ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಬಂಡವಾಳದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅಗ್ಗದ ಎಐ ಯುಗವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡಲಿದೆ, ಅದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಜಗತ್ತಿನ ಮುಖಪುಟವನ್ನೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಿದೆ.
ಸರ್, ಈ ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳು ತುಂಬಾ ಅಂದ್ರೆ ತುಂಬಾ ನೀರು ಬೇಡುತ್ತವೆ ಅಂತಾರಲ್ಲ ಹೌದಾ? ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆಲವು ನಗರಗಳು ಈ ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರಂತೆ ಹೌದಾ? ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗಬಹುದಾ?
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
