| ನಾಗರಾಜ ವೈದ್ಯ, ಸಂಪಾದಕ, ಟೆಕ್‌ವೈದ್ಯ ಗ್ಲೋಬಲ್
ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿದೆ. ಕೆಲ ಹೊತ್ತಿನ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೂಸರ್‌ಗೆ ಇಂಥದ್ದು ನಡೆದರೆ ಬಹುಶಃ ಒಂದು ದೂರು ಕೊಟ್ಟು ಸುಮ್ಮನಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ ಪೋಸ್ಟ್. ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮೆಟಾ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕಿದು ಇದು ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದ ಕಥೆಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು; ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ನಮ್ಮ ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಏನು ಕಾಣಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೆಟಾದಂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಥೆಯೂ ಹೌದು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ಕುರಿತ ಮೋದಿ ಅವರ ವಿಡಿಯೊ ಪೋಸ್ಟ್ ಕೆಲ ಸಮಯ ಕಾಣಿಸದೆ ಹೋದದ್ದು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಮೆಟಾ ನಂತರ ಅದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕ್ರಮವಲ್ಲ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದೋಷ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಆದರೆ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮೆಟಾದಿಂದ ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಶುರುವಾದ ವಿಷಯ ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಚರ್ಚೆ ಮೆಟಾ ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್‌ನ್ನು ಏಕೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿತು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದು ಸರಿ, ಯಾವುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಹುದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ.
ಮೆಟಾದ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜೋಯೆಲ್ ಕಪ್ಲಾನ್ ಅವರು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರ ಬಳಿ ಈ ಘಟನೆಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಟಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಾರ್ಕ್ ಜುಕರ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿರುವುದು ಈಗ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ವಿಷಯದ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂನಂತಹ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಈಗ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಜಾಗವಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ, ಸುದ್ದಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಜಾಹೀರಾತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ—ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಅಸಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಶುರುವಾಗುವುದು ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಮಾಡರೇಷನ್‌ ಜಾಗದಲ್ಲಿ. ದಿನಕ್ಕೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಫೋಟೊ, ವಿಡಿಯೊ, ಪೋಸ್ಟ್, ಕಾಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಕುಳಿತು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಮೆಟಾದಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಎಐ, ಮಷಿನ್‌ ಲರ್ನಿಂಗ್‌, ಚಿತ್ರ ಗುರುತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಭಾಷಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಯೂಸರ್‌ಗಳ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಪದ ಸಿಕ್ಕರೂ, ವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ದೃಶ್ಯ ಕಂಡರೂ, ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಬಂದರೂ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಯಂತ್ರ ಯಾವಾಗಲೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ಇಂಥ ತಪ್ಪುಗಳು. ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದುಕೊಂಡು ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ತಪ್ಪು. ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಗುರುತಿಸದೆ ಬಿಡುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ತಪ್ಪು ಭಾರೀ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪೋಸ್ಟ್, ಪತ್ರಕರ್ತನ ವರದಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆದರೆ ಮೊದಲನೆಯ ತಪ್ಪೂ ಸಣ್ಣದಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೋದಿ ಅವರ ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು “ಒಂದು ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಎರರ್‌” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಇಂಥ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ಹೊಣೆ ಯಾರು?
ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆಗುವುದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಟನ್‌ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಚಿತ್ರ, ಒಂದು ವಿಡಿಯೊ ಅಥವಾ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪದಗಳು ಯಾವುವು, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ, ವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಅದನ್ನು ಯಾರು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ, ಹಿಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಏನು, ಎಷ್ಟು ಜನ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಐ ಮೊದಲ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾನವ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ವಿಷಯ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಾಧಕರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ ಪೊರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ!
ಭೇಡ್ತಿ - ಅಘನಾಶಿನಿ — ಅಣೆಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲದ ನದಿ ಏನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ?
ನದಿ ತಿರುವಿನ ಉಮೇದಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರೇ ಹೇಳಿ; ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ನೀರು ಯಾರದ್ದು?
ಫ್ರೈಬರ್ಗ್ ಮಿನ್ಸ್ಟರ್: ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡದವರಿಗೆ ಕಲೆಯಲ್ಲೇ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟ ಶಿಲ್ಪಿ!
X ಅಲಿಯಾಸ್ ಫಾರ್ಮರ್ ಟ್ವಿಟರ್: ಹೆಸರು ಬದಲಾದರೂ ಟ್ವಿಟರ್ ಯಾಕೆ ಮರೆಯಾಗಿಲ್ಲ?
ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತೊಂದರೆ “ಸಂದರ್ಭ”. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೇ, ಅಥವಾ ಬೆದರಿಕೆಯ ಮಾತನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಪದ ನೋಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಪದಪ್ರಯೋಗ, ಮೀಮ್‌, ಹಾಸ್ಯ, ವಿಡಿಯೊ ಎಡಿಟಿಂಗ್‌—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಇರಬಹುದು. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎಐಗೆ ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂದರ್ಭ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು.
ಮೋದಿ ಅವರ ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣ ಏನು ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೂಸರ್‌ಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಮಾತ್ರ ತಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋಸ್ಟ್ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜನರು ಶೇರ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಚರ್ಚೆಯೇ ನಿಂತುಹೋಗಬಹುದು. ನಂತರ ಪೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತೆ ಬಂದರೂ, ಮೊದಲ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಗಮನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಮಾನತೆಯೂ ಇದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಅವರ ಪೋಸ್ಟ್ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ತಕ್ಷಣ ಸೆಳೆಯಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ತಂಡ ಮೆಟಾಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೂಸರ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆದರೆ? ಆತ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಪೀಲ್‌ ಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ಕಾಯಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉತ್ತರವೇ ಬರದಿರಬಹುದು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮುಂದೆ ಈಗ ಕೇವಲ “ನಿಮ್ಮ ಎಐ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ?” ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲ. “ನಿಮ್ಮ ಎಐ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೂಸರ್‌ಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?” ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ.
ಇದು ಮುಂದೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಎಐ ಆಧಾರಿತ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಮಾಡರೇಷನ್‌ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಮಾನವ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಗೊಂದಲದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಬೇಕು. ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರಣ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಅಪೀಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ ಕೂಡ ಜನರಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ ಕೊಡಲಾರದು.
ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಆಟವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ
ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಕಲಿ ಫೋಟೊ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೊ ಮಾಡುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಎಐ ಟೂಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಖ ಬದಲಿಸುವುದು, ಧ್ವನಿ ನಕಲು ಮಾಡುವುದು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳದ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ತೋರಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ. ವಿಡಿಯೊ ನೋಡಿದಾಗ ಮುಖ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಧ್ವನಿಯೂ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯದ್ದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೂಸರ್‌ಗೆ ಅದು ನಕಲಿ ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ ಈಗ ಕೇವಲ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ವಿಚಾರವಲ್ಲ; ನಂಬಿಕೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.
ಒಬ್ಬ ರಾಜಕಾರಣಿ ಹೇಳದ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ತೋರಿಸುವ ವಿಡಿಯೊ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್‌ ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಅದು ನಕಲಿ ಎಂದು ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಚೆಕ್‌ ಆಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಅದನ್ನು ನೋಡಿರಬಹುದು. ಕೆಲವರು ಶೇರ್ ಮಾಡಿರಬಹುದು. ವಾಟ್ಸ್‌ಆ್ಯಪ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿರಬಹುದು. ಬೇರೆ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹರಡಿರಬಹುದು. ನಂತರ “ಇದು ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ, ಮೊದಲ ಬಾರಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮೂಡಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಐ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಲಾದ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆಡಿಯೊ, ವಿಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೂಸರ್‌ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಥ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ದುರುಪಯೋಗವಾಗದಂತೆ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಎಐನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೊವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದಲ್ಲ. ಅದು ನಿಜವಾದ ಘಟನೆ ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಎಂದು ಜನರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಆದರೆ ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದೂ ಸುಲಭವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಡೆ ನಕಲಿ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಎಐ ಮಾದರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಬರುತ್ತಿವೆ. ಇಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಕಲನ್ನು ನಾಳೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಿತ ಮಾದರಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಒಮ್ಮೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಹಾಕಿ ಮುಗಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ಓಟ ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಓಟ ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಕೂಡ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಅಕೌಂಟ್‌, ಹೊಸ ಪದಗಳು, ಬದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಕೋಡ್‌—ಎಲ್ಲವೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಎಐ ಮಾತ್ರ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಎಐ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೆಟಾಗೆ ಈಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಈಗ ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಹನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ. ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ವೈರಲ್‌ ಪೋಸ್ಟ್ ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ತಪ್ಪು ವಿಡಿಯೊ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಥ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳಂತೆ ನೋಡಲು ಈಗ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಬಂದಾಗ ವೇಗವಾಗಿ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇರಬೇಕು. ಎಐ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಯೂಸರ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಬಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಿಸಿವೆ.
ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಾಗ ಇನ್ನೊಂದು ಗಡಿ ಮರೆಯಬಾರದು. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಾಗದ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆಯೂ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಎಐ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೆಟಾಗೆ ನಿಜವಾದ ಸವಾಲು ಇದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವುದು ಒಂದು ಭಾಗ. ಆದರೆ “ಈ ತಪ್ಪು ಹೇಗೆ ಆಯಿತು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದು ಇನ್ನೊಂದು. “ಮತ್ತೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ “ಈ ತಪ್ಪು ನಡೆದ ಹಂತವನ್ನು ನಾವು ಬದಲಿಸಿದ್ದೇವೆ” ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವೂ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಭಾರತಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒಂದು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಿಂದ ಹೊಸ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಕಠಿಣ ನಿಯಮ ಬಂದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಭಾರತ ಈಗ ಕೇವಲ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ನಾಳೆ ನಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಆಗಬಹುದು
ಮೋದಿ ಅವರ ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೂಸರ್‌ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆಗಿರುವುದು ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಪೋಸ್ಟ್. ನಾಳೆ ಅದು ನಿಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಗಿರಬಹುದು. ನೀವು ಹಾಕಿದ ವಿಡಿಯೊವನ್ನು ಎಐ ತಪ್ಪಾಗಿ Flag ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಫೋಟೊವನ್ನು ಬೇರೆ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು. ನೀವು ಹಾಕಿದ ಒಂದು ಕಾಮೆಂಟ್‌ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಗ “ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ” ಎನ್ನುವುದು ನಿಮಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಾಗರೂಕರಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಡಿಯೊ ನೋಡಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು ನಿಜ ಎಂದು ನಂಬುವ ಕಾಲ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದೆ. ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿದೆ ಎಂದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವ ಖಚಿತತೆಯೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಫೋಟೊ ಇದೆ ಎಂದರೆ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಐ ನಮ್ಮ ಕೈಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಜ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಗುರುತಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಮೇಲೇ ಹಾಕಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯೂಸರ್‌ನದ್ದಾಗಬಾರದು. ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಮುಂದೆ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ತೋರಿಸುವ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೂ ಅಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ. ಅವುಗಳ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಆದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಬೇಕು. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ಗಳು ವೈರಲ್‌ ಆಗುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ಕಂಟೆಂಟ್‌ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶ ಇರಬಾರದು.
ಹೀಗಾಗಿ ಮೋದಿ ಅವರ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ನಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಅವು ನಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಎಐ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮುಂದೆ ಎಐ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಾತು, ಚಿತ್ರ, ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನೂ ಅದೇ ಎಐ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ದಿನಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿವೆ.
ಕೊನೆಗೆ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ. ನಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ ಎಷ್ಟು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಅದರ ಮುಂದೆ ನಾವು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬಹುದೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಇಂದು ಮೆಟಾ ಪ್ರಧಾನಿ ಅವರ ಪೋಸ್ಟ್ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದೆ. ನಾಳೆ ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗಲೂ ಅದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತದೆಯೇ? ಎಐಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಅದರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಹೌದು.
ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ.
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
