| ನಾಗರಾಜ ವೈದ್ಯ
ಚಿಪ್ ತಯಾರಿಕೆ: ಕೋಟಿಗಳ ಸುರಿಮಳೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ವಿದೇಶಿ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳಿಗೆ ಮಣೆ, ದೇಶೀಯರಿಗೆಣೆ?
ರೈತನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಎಐ: ವಾಸ್ತವವೋ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣದ ಕನಸೋ?
ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಬೈಬ್ಯಾಕ್ ತೆರಿಗೆ: ಒಂದು ಕೈಲಿ ಕೊಟ್ಟು, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಲಿ ಕಿತ್ತ ಸರ್ಕಾರ
ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಹಬ್ ಕನಸು: ಚೀನಾ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದೇ ಭಾರತ?
ಕೇಂದ್ರ ವಿತ್ತ ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಮಂಡಿಸಿರುವ 2026-27ರ ಬಜೆಟ್ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನದ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಕೋಳಿಯಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಅದರ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಟು ಸತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಬಾರಿ 'ಅಸೆಂಬ್ಲಿಂಗ್' ನಿಂದ 'ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್' ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತು 'ಸೇವೆ'ಗಳಿಂದ 'ಉತ್ಪನ್ನ'ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವುದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹವಾದರೂ, ಹಾದಿ ಸುಗಮವಾಗಿಲ್ಲ. [cite_start]ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮಿಷನ್ 2.0 (ISM 2.0) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ ತಯಾರಿಕಾ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಮುಂದಿವೆ. ಕೇವಲ ಹಣ ಸುರಿಯುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಪಾಲಿಸಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಭಾರತ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಐಪಿ (Intellectual Property) ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಸರ್ಕಾರದ ನಡೆ ಸರಿ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನಾ ಮನಸ್ಥಿತಿ ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ.
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಗೆ (Scheme for Electronics Components Manufacturing) ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿರುವ 40,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅನುದಾನವು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇವಲ ಸ್ಕ್ರೂಡ್ರೈವರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಾವು ವಿದೇಶಿ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಂದು ಜೋಡಿಸಿ 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಈಗ ರೆಸಿಸ್ಟರ್, ಕೆಪಾಸಿಟರ್ಗಳಂತಹ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಠ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಂತಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಚೀನಾದಿಂದ ಬರುವ ಅಗ್ಗದ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ತಯಾರಕರು ಸಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆ. ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಓವನ್ನಂತಹ ಗೃಹಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಸುಂಕ ಇಳಿಕೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಖುಷಿ ನೀಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಬಿಡಿಭಾಗ ತಯಾರಕರನ್ನು ಸೊರಗಿಸುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ.
ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ (Critical Minerals) ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನಿರ್ಧಾರ ಅತ್ಯಂತ ಆಯಕಟ್ಟಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಒಡಿಶಾ, ಕೇರಳ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ರೇರ್ ಅರ್ಥ್ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಭವಿಷ್ಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಇಂಧನವಿದ್ದಂತೆ. ಆದರೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸು ನಿಂತಿದೆ. ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೂಡ್ಸ್ ಮೇಲಿನ ಸುಂಕ ವಿನಾಯಿತಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಸುಂಕ ವಿನಾಯಿತಿಯಿಂದ ಇವಿ (EV) ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನೂ ನಾವು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ನೀಗಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, ಕೆಪಿಒ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ತಂದು 15.5% ಸೇಫ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮಾರ್ಜಿನ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತಿಯನ್ನು 2,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಿರುವುದು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ವರದಾನ. ಆದರೆ, ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತಳೆದಿರುವ ನಿಲುವು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ನೀಡಿದರೆ ಅವರಿಗೆ 2047ರ ವರೆಗೆ ತೆರಿಗೆ ರಜಾದಿನ (Tax Holiday) ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿದೇಶಿ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಹಾಸು ಹಾಸಿದಂತಿದೆ. ಭಾರತದ ಡೇಟಾ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಓಲೈಸುವುದು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿ? ದೇಶೀಯ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವೇದಿಕೆ ಸಿಗುವುದೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಸಾಹ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ. 'ಭಾರತ್-ವಿಸ್ತಾರ್' (Bharat-VISTAAR) ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಎಐ ತರುವ ಮಾತು ಕೇಳಲು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವೇ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಐ ಚಾಟ್ಬಾಟ್ಗಳು ರೈತನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಲ್ಲವು? ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇರುವ ಬದಲು, ತಳಮಟ್ಟದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎಐ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಎವಿಜಿಸಿ (AVGC) ಲ್ಯಾಬ್ಗಳನ್ನು 15,000 ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎಂದು ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಹೈಟೆಕ್ ಲ್ಯಾಬ್ಗಳು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಬಾರದು. ಎನಿಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಗೇಮಿಂಗ್ ಕಲಿಸಲು ಬೇಕಾದ ನುರಿತ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ತರುತ್ತೀರಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಬಜೆಟ್ ಮೌನವಾಗಿದೆ. ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಿಲ್ಲದ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಕೇವಲ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗುವ ಅಪಾಯವೇ ಹೆಚ್ಚು.
ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಎಐ ಮತ್ತು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಬೀರಲಿರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 'ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ'ಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ತಂತ್ರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎಐನಿಂದಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ನಷ್ಟವಾಗುವ ಭೀತಿ ಈಗಿನದು, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಹಾರ ಬೇಕು. ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿ, ಅದು ವರದಿ ನೀಡಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರು ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರ ಮರುಕೌಶಲ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ (Reskilling) ಸಮರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುವ ಬದಲು, ಸಮಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುವುದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತಶಾಹಿ ಧೋರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ನವೋದ್ಯಮಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಈ ಬಜೆಟ್ ಸಿಹಿ-ಕಹಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮೂಲಕ ರಫ್ತು ಮಾಡುವಾಗ ಇದ್ದ 10 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಮಿತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವುದು ಸಣ್ಣ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ. ಆದರೆ, ಷೇರು ಬೈಬ್ಯಾಕ್ (Share Buyback) ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ನೀತಿ ಬದಲಾವಣೆ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ ನುಂಗಲಾರದ ತುತ್ತು. ಬೈಬ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೇನ್ಸ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಪ್ರವರ್ತಕರಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 22 ರಿಂದ 30 ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿರುವುದು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಗೆ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಬಹುದು. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವಾಗ (Exit Strategy) ಇದು ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆಯಾಗಲಿದೆ.
ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ (PROI) ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಇದ್ದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 10 ರಿಂದ 24ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿರುವುದು ದೇಶೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಬಂಡವಾಳ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ನಿಜ, ಆದರೆ ಇದು ಭಾರತದ ಭರವಸೆಯ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಭಾರತೀಯರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಕೂಡ ಹೌದು. ಸುಲಭ ಹಣದ ಆಸೆಗೆ ಬಿದ್ದು, ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಈ ನೀತಿ ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ.
ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ 'ಬಯೋಫಾರ್ಮಾ ಶಕ್ತಿ' ಯೋಜನೆಗೆ 10,000 ಕೋಟಿ ರೂ. ನೀಡಿರುವುದು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಬಯೋಲಾಜಿಕ್ಸ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ, ಔಷಧಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅವುಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಕೇವಲ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಫಾರ್ಮಾ ಲಾಬಿಗೆ ಮಣಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ 4 ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ಆಶಾದಾಯಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ.
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಟೆಕ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 'ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್, ಯುಟಿಲೈಸೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್' (CCUS) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ 20,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಅನುದಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ. ಇದು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಿಮೆಂಟ್, ಸ್ಟೀಲ್ ಮತ್ತು ರಿಫೈನರಿಗಳಂತಹ ಬೃಹತ್ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಬ್ಸಿಡಿಯೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲೇ ತಡೆಯುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ದುಬಾರಿ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ನಿಜವಾದ ಹಸಿರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪರವಾದ 'ಗ್ರೀನ್ ವಾಶಿಂಗ್' ತಂತ್ರ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಗ್ರಿಡ್' ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ತೋರಿದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳೇ ಹದಗೆಟ್ಟಿವೆ. ರಸ್ತೆ, ಶೌಚಾಲಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸದೆ, ಕೇವಲ ವರ್ಚುವಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಆ್ಯಪ್ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ಹಾಕಲು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಖರೀದಿಸಿದಂತಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೇಪನದಿಂದ (Digital Veneer) ಭೌತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಟೊಮೇಷನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (CIS) ಮೂಲಕ 2 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಗುರಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಜಿಎಸ್ಟಿ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ವರ್ತಕರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಾತನೆ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ನಲ್ಲೂ ಮರುಕಳಿಸಬಾರದು. ಸರ್ಕಾರದ ಐಟಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಬಜೆಟ್ ಭವಿಷ್ಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಜೂಜಾಟವನ್ನೇ ಆಡಿದೆ. ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್, ಎಐ, ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಬಯೋಫಾರ್ಮಾದಂತಹ 'ಡೀಪ್ ಟೆಕ್' (Deep Tech) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತರುವ ಕನಸು ಕಾಣಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಕನಸು ನನಸಾಗಬೇಕಾದರೆ ಕೇವಲ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣ ಸಾಲದು. ಘೋಷಿತ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ರಹಿತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಮುಕ್ತ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಕೋಟೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಟೆಕ್ ವೈದ್ಯದ ಓದುಗರು ಈ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಲಾಭದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡದೆ, ದೇಶದ ತಾಂತ್ರಿಕ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಿದೆ.
ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ.
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
