ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳು ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿರುಗಿಸುತ್ತವೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಬೃಹತ್ 'ಭೂಗರ್ಭ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಅಥವಾ ಅಕ್ವಿಫರ್ ಅನ್ನೇ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಸುರಂಗಗಳು ಹೇಗೆ ಅಂತರ್ಜಲಕ್ಕೆ ಕನ್ನ ಹಾಕುತ್ತವೆ? ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಬತ್ತಲು ಈ ಯೋಜನೆಗಳೇ ಹೇಗೆ ಕಾರಣ? 'ಕೋನ್ ಆಫ್ ಡಿಪ್ರೆಷನ್' ಎಂದರೇನು? ಈ ಲೇಖನವು ಭೂಜಲ ವಿಜ್ಞಾನದ (Hydrogeology) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ.
ನಾವು ನದಿಯನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಕೇವಲ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ, ದಡದ ಮೇಲೆ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ನದಿಯೆಂದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನದಿಯೊಂದು ಜೀವಂತವಾಗಿರಲು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಉಸಿರಾಡಲು ಕಾರಣ, ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಭೂಮಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಎತ್ತಿನಹೊಳೆಯಂತ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳು ಅಥವಾ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಗಳು, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಕೆಲಸದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ, ಹೈಡ್ರೋಜಿಯಾಲಜಿ (Hydrogeology) ಅಥವಾ ಭೂಜಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಭೂತಗನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದು ನೋಡಿದಾಗ, ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ 'ಭೂಗರ್ಭ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಅಥವಾ 'ಅಕ್ವಿಫರ್' (Aquifer) ಎನ್ನುವ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಾಟರ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನೇ ಒಡೆದು ಹಾಕುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೋ ತೂತು ಕೊರೆದರೆ ಊರಿನ ಬಾವಿ ಯಾಕೆ ಬತ್ತುತ್ತದೆ? ನದಿಗೂ ಭೂಮಿಯ ಅಡಿ ಇರುವ ಕಲ್ಲಿಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಇದರ ಸರಳ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ: ಬರೀ ಬೆಟ್ಟವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಬಹುಪದರದ ಸ್ಪಂಜು!
ಮೊದಲಿಗೆ ನಾವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಭೂಗರ್ಭದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಗಳಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಲ್ಯಾಟರೈಟ್' (Laterite) ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಆಳದಲ್ಲಿ 'ಬಸಾಲ್ಟ್' (Basalt) ಅಥವಾ ಕಣಶಿಲೆಗಳು. ಇದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು "ಮಲ್ಟಿ-ಲೇಯರ್ಡ್ ಅಕ್ವಿಫರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ದಪ್ಪನೆಯ 'ಸ್ಪಂಜು' (Sponge) ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಒಡೆದ 'ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತಟ್ಟೆ'ಯನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ತಕ್ಷಣ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ಪಂಜಿನ ಮೇಲೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಹಿಂಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಶಿಲೆಗಳು ಈ ಸ್ಪಂಜಿನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವ ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆಯನ್ನು ಈ ಶಿಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರಗಳ (Pores) ಮೂಲಕ ಹೀರಿಕೊಂಡು, ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನೇ ನಾವು ಅಂತರ್ಜಲ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.
"ಬೇಸ್ ಫ್ಲೋ" ಸಿದ್ಧಾಂತ: ನದಿ ಬತ್ತುವ ರಹಸ್ಯ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಅಂದುಕೊಂಡಿರುವುದು ನದಿಗೆ ಮಳೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೀರು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಮಳೆ ನಿಂತ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ರಣಬಿಸಿಲ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಇಲ್ಲೇ ಇರುವುದು "ಬೇಸ್ ಫ್ಲೋ" (Base Flow) ಎಂಬ ಜಾದು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕುಡಿದ ನೀರು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜಿನುಗುತ್ತಾ ನದಿಗೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ನದಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನಿಂದಲೂ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕುತ್ತು ತರುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗ ಸುರಂಗಗಳು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯೋ, ಆಗ ನದಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ 'ಬೇಸ್ ಫ್ಲೋ' ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನದಿಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಸುರಂಗ ಎನ್ನುವ ಕೃತಕ ಕತ್ತರಿ ಮತ್ತು "ಅಕ್ವಿಫರ್ ಪಂಕ್ಚರ್"
ಈಗ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಮಾದಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಣಿವೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲು, ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಬೃಹತ್ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು (Tunnels) ಕೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ "ಅಕ್ವಿಫರ್ ಪಂಕ್ಚರ್" (Aquifer Puncture) ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ಸನ್ನಿವೇಶವಿದೆ. ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ನೀರು ಹರಿಯಲು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ನಾಡಿಗಳಿರುತ್ತವೆ (Fracture Zones). ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೀರು ಈ ನಾಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಬೃಹತ್ ಯಂತ್ರಗಳು (TBM) ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಕೊರೆಯುವಾಗ, ಈ ನೀರಿನ ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ವಾಟರ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ನ ತಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ತೂತು ಮಾಡಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಟ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಎಷ್ಟೇ ನೀರು ತುಂಬಿಸಿದರೂ ಅದು ಆ ತೂತಿನ ಮೂಲಕ ಸೋರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ. ಸುರಂಗಗಳು ಅಂತರ್ಜಲದ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತೂತಿನಂತೆ (Drainage) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ನೀರು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಂಗಿ, ರೈತನ ಬಾವಿಗೆ ಅಥವಾ ನದಿಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಬದಲು, ಈ ಸುರಂಗಗಳ ಒಳಗೆ ಸೋರಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.
"ಕೋನ್ ಆಫ್ ಡಿಪ್ರೆಷನ್" (Cone of Depression): ಬಾವಿಗಳ ಮರಣ ಶಾಸನ
ಸುರಂಗ ಕೊರೆದಾಗ ಕೇವಲ ಸುರಂಗದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ನೀರು ಮಾತ್ರ ಖಾಲಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೈಡ್ರಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ "ಕೋನ್ ಆಫ್ ಡಿಪ್ರೆಷನ್" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ. ಒಂದು ಸ್ಟ್ರಾವನ್ನು ಜ್ಯೂಸ್ ಬಾಟಲಿಗೆ ಹಾಕಿ ಜೋರಾಗಿ ಹೀರಿದಾಗ, ಸ್ಟ್ರಾ ಸುತ್ತಲಿನ ಜ್ಯೂಸ್ ಮಟ್ಟ ಹೇಗೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುರಂಗವು ನೀರನ್ನು ಹೀರುವಾಗ, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ 'V' ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಆಘಾತಕಾರಿ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಿಂದ 5 ರಿಂದ 10 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಬಾವಿಗಳೂ ಬತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಆ ಬಾವಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭೂಗರ್ಭದ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿ ಕಳಚಿರುತ್ತದೆ. ಜನರು "ನಮ್ಮ ಊರಿಗೂ ಸುರಂಗಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ನೀರು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಲು ಇದೇ ಕಾರಣ. ಇದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ನಡೆಯುವ ಜಲ ಕಳ್ಳತನ.
ಬ್ಲಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ-ಕ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್: ಅದೃಶ್ಯ ಹಾನಿ
ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯಲು ಬಳಸುವ ಡೈನಮೈಟ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಕೇವಲ ಶಬ್ದವನ್ನಷ್ಟೇ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಭೂಮಿಯ ಆಳದ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು (Micro-cracks) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಗಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆದರೆ, ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಡೀ ಗಾಜಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೇಗೆ ಬಿರುಕುಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಬಂಡೆಗಳು ಕಂಪನದಿಂದಾಗಿ ಒಳಗೆಲ್ಲಾ ಸೀಳಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಹೊಸ ಬಿರುಕುಗಳು ಅಂತರ್ಜಲದ ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸುತ್ತವೆ (Alteration of Flow path). ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನೀರು, ಈ ಹೊಸ ಬಿರುಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಬೇರೆಲ್ಲೋ ಹರಿದು ಹೋಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಗೆ ಸಿಗದಷ್ಟು ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಝರಿಗಳು ಮತ್ತು ತಲಕಾವೇರಿಯಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಕುಂಡಗಳು ಬತ್ತಿಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
"ಕಟ್-ಅಂಡ್-ಫಿಲ್": ಮಣ್ಣಿನ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ತಡೆ
ಸುರಂಗಗಳ ಕಥೆ ಒಂದಾದರೆ, ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಕಥೆ ಇನ್ನೊಂದು. ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಹಾಕಲು ಅಥವಾ ರಸ್ತೆ ಮಾಡಲು ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (Cut-and-Fill). ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಇರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳು ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇಂಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಾಮಗಾರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೆಸಿಬಿ, ಲಾರಿಗಳಂತಹ ಭಾರೀ ವಾಹನಗಳು ಓಡಾಡಿ, ಮಣ್ಣನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತುಳಿದು (Soil Compaction), ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಂದರೆ, ಸ್ಪಂಜಿನ ಮೇಲೆ ಸಿಮೆಂಟ್ ಸುರಿದಂತೆ. ಆಗ ಮಳೆ ನೀರು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲೇ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದು (Surface Runoff) ಪ್ರವಾಹ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಒಳಗೆ ನೀರು ಇಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಅಂತರ್ಜಲ ರೀಚಾರ್ಜ್ ಆಗುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?
ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ (Geochemical Changes)
ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ. ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಬಂಡೆಗಳು (Mineral rocks) ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುರಂಗ ಕೊರೆದಾಗ ಈ ಬಂಡೆಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಗ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದು (Oxidation), ಅಂತರ್ಜಲದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಂಗದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಸಿಡಿಟಿ ಅಥವಾ ಲವಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ವಿಷವಾಗಬಹುದು.
ಕೃತಕ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ರೈತರು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ರೈತರಂತೆ 1000 ಅಡಿ ಬೋರ್ವೆಲ್ ಕೊರೆಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುವುದರಿಂದ 50-100 ಅಡಿಗೆ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳು ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟವನ್ನು (Water Table) 200-300 ಅಡಿ ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳಿದಾಗ, ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡಿಕೆ, ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳು ಒಣಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ದುರಂತ. ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ಕಡೆ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ನೀರು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಅದೇ ರೈತರಿಗೆ ಬರ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ತಪ್ಪು (Irreversibility)
ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ಈ ಭೂಗರ್ಭ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಳಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕೆರೆ ಒಡೆದರೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಬಹುದು, ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ಬಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಎಬ್ಬಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಪದರಗಳು ಒಡೆದರೆ ಅಥವಾ ನೀರು ಹಿಡಿದಿಡುವ ರಚನೆ (Aquifer structure) ಹಾಳಾದರೆ ಅದು ಶಾಶ್ವತ ನಷ್ಟ. ಇದನ್ನು 'Irreversible Damage' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನದಿ ತಿರುವು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಬಿಂದಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸುರಿಯುವಷ್ಟು ಸರಳವಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಭೂಗರ್ಭದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ನಾವು ಬಯಲುಸೀಮೆಗೆ ನೀರು ಕೊಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, "ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರು" (Surplus Water) ಎಂಬ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಜೀವಕೋಶಗಳಂತಿರುವ ಅಕ್ವಿಫರ್ಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದು ಎಂದರೆ, ಚಿನ್ನದ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಕೋಳಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಹೊಟ್ಟೆ ಸೀಳಿದಂತೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮವಲ್ಲ, ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜಲ ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.
(ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಲೇಖನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.)
ಪಾತಾಳಗಂಗೆಗೆ ಕುತ್ತು! (Jan 19, 2026) ಲೇಖನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಭೂಗರ್ಭ ಜಲವಿಜ್ಞಾನದ (Hydrogeology) ಆಳವಾದ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ 'ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್' ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾಕಾರರಿಗೆ ಈ ಲೇಖನವು ಒಂದು ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಲೇಖನವು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟದ ದನಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭೂಗರ್ಭದ ವಾಸ್ತವದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ನಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಪ್ಪುಗಳು ಹೇಗೆ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ 'ಜಲಕ್ಷಾಮ'ವನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೀಳುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಲ್ಲು ಮಣ್ಣು ತೆಗೆಯುವುದಲ್ಲ, ಅದು ಭೂಮಿಯ 'ರಕ್ತನಾಳ'ಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ. ಸುರಂಗಗಳು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಹರಿಸುವ 'ಡ್ರೈನೇಜ್ ಪೈಪ್'ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ವಿಚಾರ. ಸುರಂಗದಿಂದ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗಳು ಬತ್ತಲು ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉತ್ತರವಾಗಿದೆ. ನದಿಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದು ಮಳೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನ ಜಿನುಗುವಿಕೆಯಿಂದ. ಈ ಮೂಲವನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ, ನದಿಗಳು ಕೇವಲ 'ಮಳೆಗಾಲದ ಚರಂಡಿ'ಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಕಾಲಿಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಈ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ನಾವು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಡೆದ ‘ಅಕ್ವಿಫರ್’ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸೀಳಿದ ಭೂಪದರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ನಾವು ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು: ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ನೀರನ್ನು 'ವ್ಯರ್ಥ' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಜಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಜ್ಞಾನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಸುರಂಗಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಂತರ್ಜಲ ಕುಸಿದರೆ, ಅದು ಈ ಭಾಗದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆನ್ನೆಲುಬನ್ನೇ ಮುರಿಯುತ್ತದೆ. ಬಯಲುಸೀಮೆಗೆ ನೀರುಣಿಸಲು ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳಿಗಿಂತ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕೆರೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ಥಿರವಾದ ಹಾದಿಗಳಾಗಿವೆ. "ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವು ಕೇವಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅಲ್ಲ, ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಉಸಿರು." ಈ ಲೇಖನವು ಹೇಳುವಂತೆ, ನಾವು ಚಿನ್ನದ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಕೋಳಿಯ ಹೊಟ್ಟೆ ಸೀಳುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಾಶದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಾರದು. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. -o0o- -ಹೊಸ್ಮನೆ ಮುತ್ತು.
ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್, ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ.
